ADD en verslaving: hoe stop je ermee?

Sommige mensen herkennen zich in de oude term ADD: aandacht vasthouden kost veel moeite, terwijl de drukte vooral vanbinnen zit. Dat kan ook anders voelen, en dezelfde klachten kunnen meerdere oorzaken hebben. Als je daarnaast gebruikt om uit te schakelen of juist op gang te komen, is het zinvol beide onderwerpen te bespreken.

Alcohol, wiet of een stimulerend middel kan tijdelijk rust of focus lijken te geven. Als je het steeds vaker daarvoor nodig denkt te hebben, kan je gebruik een eigen probleem worden. Hieronder lees je hoe je je klachten en gebruik samen in beeld brengt.

In dit artikel

• Hoe laat je het middel los als je ADD hebt?
• Wat is ADD, en waarom heet het nu anders?
• Waarom wordt ADD zo vaak laat ontdekt, zeker bij vrouwen?
• Waarom grijpen mensen met ADD naar drank of drugs?
• Wat kost het middel een hoofd dat al vol zit?
• Waarom voelt het alsof je zonder middel niet kunt functioneren?
• Hoe kom je zonder middel tot rust en op gang?
• Wanneer heb je meteen hulp nodig?
• Veelgestelde vragen

Hoe laat je het middel los als je ADD hebt?

Begin met te onderzoeken welke functie het middel voor jou kreeg, en wat je buiten het gebruik nodig hebt. Het kan om rust gaan, maar ook om beter slapen, contact of starten met een taak. Een arts kan je helpen beoordelen welke ondersteuning daarbij past.

Vertel je huisarts wat je gebruikt, hoeveel, en welke aandacht- of concentratieklachten je herkent. Als onderzoek naar ADHD passend is, kan dat samen met hulp bij gebruik worden besproken. Een eenvoudige dagstructuur kan steun geven; inzicht in de aantrekkingskracht van het middel helpt om een keuze te maken.

Gebruik je langdurig veel alcohol, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen? Bespreek met je huisarts hoe je veilig kunt minderen of stoppen voordat je de dosis zelf verandert.

Wat is ADD, en waarom heet het nu anders?

ADD is geen aparte huidige diagnose. De term wordt nog gebruikt voor een presentatie van ADHD waarbij onoplettendheid op de voorgrond staat. Je hoeft jezelf niet aan de hand van een blog te diagnosticeren; bespreek klachten die je dagelijks leven beïnvloeden met een professional.

Veel mensen blijven de term ADD gebruiken omdat die vertrouwd klinkt. Ze kunnen moeite met plannen, onthouden of beginnen herkennen. Wat die klachten bij jou veroorzaakt, vraagt om een zorgvuldig gesprek; alleen een herkenbare beschrijving is niet genoeg.

Iemand kan van buiten rustig lijken en toch innerlijke onrust ervaren. Andersom betekent een vol hoofd niet automatisch ADHD. Kijk hoe lang de klachten bestaan, op welke plekken ze optreden en welke rol middelen of slaap daarbij spelen.

Waarom wordt ADD zo vaak laat ontdekt, zeker bij vrouwen?

Mensen met overwegend onoplettende kenmerken worden soms later herkend, waaronder meisjes en vrouwen. Omdat de klachten minder zichtbaar kunnen zijn, kan de omgeving ze eerder missen. Dat is een mogelijke verklaring, geen regel voor iedere vrouw of iedere late diagnose.

Een late diagnose kan maken dat iemand jaren op eigen manieren met de klachten omging. Sommige mensen gebruikten daarbij alcohol of drugs; voor anderen speelt dat helemaal niet. Vraag welke gewoonten jou hielpen en welke nu nadelen geven.

Waarom grijpen mensen met ADD naar drank of drugs?

Gebruik kan verschillende doelen krijgen: rust, makkelijker slapen, even niet hoeven presteren of juist meer focus. De term zelfmedicatie beschrijft een mogelijkheid, niet automatisch jouw reden of een veilige oplossing.

Sommige mensen ervaren bij stimulantia tijdelijk focus of rust. Dat effect bewijst geen ADHD en is geen reden om cocaïne of 3-MMC als behandeling te zien. Overleg met je arts als je denkt dat concentratieproblemen een rol spelen.

ADHD-medicatie zonder recept gebruiken om te presteren brengt risico's mee en geeft geen betrouwbare test voor ADHD. Gebruik je zulke medicatie, bespreek dan ook die ervaring eerlijk met je huisarts.

Wat kost het middel een hoofd dat al vol zit?

Een middel kan direct verlichting geven en tegelijk slaap, aandacht of stemming later verstoren. Hoe dat bij jou werkt, verschilt per stof en gebruikspatroon. Kijk naar de hele week, niet alleen naar het moment waarop je meer rust of focus ervaart.

Vertel je voorschrijver welke andere middelen je gebruikt. Het combineren van stimulerende drugs en ADHD-medicatie kan extra risico's voor hart en bloeddruk geven. Gebruik je methylfenidaat anders dan afgesproken, lees dan verslaafd aan Ritalin. Over stoppen met 3-MMC lees je hier.

Waarom voelt het alsof je zonder middel niet kunt functioneren?

Als een middel een moeilijke dag even makkelijker maakt, kun je het als noodzakelijk gaan zien. Binnen de methode heet die verwachting de belofte. Kijk waar die verwachting klopt en waar gebruik je op een ander moment juist hindert.

Vergelijk het directe effect met de gevolgen over een langere periode: slaap, energie, geld, contact en hoe makkelijk je zonder middel kunt functioneren. Laat ruimte voor het feit dat je aandachtklachten ook een eigen behandeling kunnen vragen.

Een vollediger beeld kan veranderen hoe aantrekkelijk het middel nog is. Verwacht niet dat één inzicht alle behoefte of ADHD-klachten oplost. Zoek ook passende hulp voor de klachten waarvoor je gebruikte.

Het middel gaf je een stille avond en nam er een onrustige week voor terug.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Een online traject gericht op stoppen met je verslaving. Je kunt het naast een beoordeling of behandeling van ADHD volgen wanneer dat bij je past.

€197 Bekijk het traject →

Hoe kom je zonder middel tot rust en op gang?

Heb je nog geen diagnose en beïnvloeden aandachtklachten je leven, bespreek onderzoek met je huisarts. Vertel ook over middelengebruik en slaap. Zo kan de beoordeling rekening houden met meerdere mogelijke oorzaken en kan hulp bij beide onderwerpen worden afgestemd.

Praktische afspraken kunnen de dag overzichtelijker maken. Kies wat haalbaar is, in plaats van alles tegelijk te willen veranderen:

• Plan elke dag een vast rustmoment dat niets met presteren te maken heeft, zodat de avond niet de enige plek is om uit te zetten.
• Laat de lat lager liggen: niet alles hoeft bijgehouden, en niet alles hoeft vandaag.
• Begin met een stap van vijf minuten, zo klein dat nee zeggen raar voelt.
• Ga eerst naar buiten of beweeg, voordat je aan iets moeilijks begint of als je hoofd gaat malen.
• Vertel één iemand hoe vol het in je hoofd is, zodat je dat niet meer alleen hoeft te dragen of te verdoven.

Na stoppen kun je tijdelijk onrustiger, trager of vlakker zijn. Ontwenning, slaaptekort en aandachtklachten kunnen op elkaar lijken. Laat je huisarts of behandelaar meedenken als klachten sterk zijn of aanhouden; uit een paar weken zonder middel valt niet zomaar een diagnose af te leiden.

Wanneer heb je meteen hulp nodig?

Bel 112 bij ernstige pijn op de borst, acute benauwdheid, een epileptische aanval of wanneer iemand na gebruik niet aanspreekbaar is. Bij achterdocht, dingen horen of zien die er niet zijn of langdurig niet slapen, neem je snel contact op met de huisarts of huisartsenpost.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Heb je gedachten om jezelf iets aan te doen, bel dan 113 Zelfmoordpreventie via 0800 0113. Meer informatie vind je bij de Hersenstichting, Impuls & Woortblind, Brijder en Drugs en Uitgaan.

Veelgestelde vragen

Bestaat ADD nog?

ADD is een oude term. Artsen spreken van ADHD met overwegend onoplettende kenmerken. Onderzoek is nodig om te beoordelen of die diagnose bij jouw klachten past.

Kun je met ADD ook onrustig zijn?

Ja, iemand met overwegend onoplettende ADHD kan ook innerlijke onrust ervaren. Een rustig uiterlijk sluit klachten niet uit.

Waarom drinken of gebruiken mensen met ADD?

Dat verschilt per persoon. Sommige mensen zoeken rust of slaap, anderen energie of focus. Je kunt niet uit de diagnose alleen afleiden waarom iemand drinkt of drugs gebruikt.

Waarom wordt ADD bij vrouwen vaak laat ontdekt?

Onoplettende kenmerken kunnen minder opvallen, ook bij meisjes en vrouwen. Daardoor kan herkenning later komen. Dat betekent niet dat elke late diagnose dezelfde oorzaak heeft.

Kan ik behandeld worden voor ADD als ik nog gebruik?

Hulp bij middelengebruik en onderzoek of behandeling van ADHD kunnen op elkaar worden afgestemd. Vertel je huisarts of behandelaar welke klachten je hebt en wat je gebruikt.

Wat doet alcohol bij ADD?

Alcohol kan de onrust in je hoofd even dempen, maar AlcoholInfo schrijft dat het ADHD-klachten ook kan versterken: je aandacht wordt nog slechter en je wordt impulsiever. Dat geldt ook voor het onoplettende type, dat vroeger ADD heette.

Mag je ADHD-medicatie combineren met alcohol of drugs?

Liever niet zonder overleg. Volgens AlcoholInfo gaan alcohol en ADHD-medicijnen niet altijd goed samen, omdat alcohol bijwerkingen kan versterken. Jellinek waarschuwt dat meerdere stimulerende middelen samen extra risico geven voor hart en bloeddruk. Bespreek eerlijk met je voorschrijver wat je gebruikt.