Zwanger en je gebruikt: hoe stop je veilig?

Een positieve test, en meteen ook de gedachte aan wat je gisteren nog gebruikte. Misschien wil je nu alles tegelijk rechtzetten, maar weet je niet hoe. Begin met een gesprek met je verloskundige of huisarts. Je hoeft eerst geen perfect verhaal te hebben: vertellen wat je hebt gebruikt is genoeg om samen de volgende stap te bepalen.

In dit artikel

• Hoe stop je veilig als je zwanger bent en gebruikt?
• Bij welke middelen mag je niet in één keer stoppen?
• Wat doen drank en drugs met je baby?
• Waarom is het belangrijk om het je verloskundige te vertellen?
• Wat als je al gebruikte voordat je wist dat je zwanger was?
• Waarom is stoppen soms zo moeilijk, ook nu?
• Wat als je partner ook gebruikt?
• Wanneer heb je meteen hulp nodig?
• Veelgestelde vragen

Hoe stop je veilig als je zwanger bent en gebruikt?

Vertel je verloskundige of huisarts zo snel mogelijk welk middel je gebruikt, hoe vaak, hoeveel en wanneer je voor het laatst gebruikte. Ook voorgeschreven medicijnen en combinaties zijn relevant. Zo kunnen zij de risico's voor jou en je zwangerschap beoordelen en, als dat nodig is, de verslavingszorg betrekken.

Het advies hangt af van wat en hoeveel je gebruikt en of je lichaam eraan gewend is. Drugsgebruik tijdens de zwangerschap wordt afgeraden; stel hulp zoeken daarom niet uit. Ben je lichamelijk afhankelijk van alcohol, GHB, opioïden of slaap- en kalmeringsmiddelen, maak dan met een arts een plan voordat je je gebruik ineens verandert. Je hoeft dit niet zelf uit te zoeken.

Wil je eerst anoniem je vraag stellen? Bij de Drugs Infolijn van DRUGSinfo kun je bellen via 0900-1995, chatten of mailen. Voor een persoonlijk medisch plan neem je ook contact op met je verloskundige of huisarts.

Bij welke middelen mag je niet in één keer stoppen?

Bij regelmatig gebruik van opioïden, zoals heroïne of methadon, kan ontwenning tijdens de zwangerschap risico's geven. Verander je dosis niet zelfstandig. Een arts kan samen met de verloskundige beoordelen welke behandeling voor jou passend is; soms maakt onderhoudsbehandeling met methadon of buprenorfine daar deel van uit.

Ook na langdurig zwaar alcoholgebruik, dagelijks GHB-gebruik of gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen kan plotseling stoppen gevaarlijk zijn. Bel dan vandaag je huisarts of behandelaar om af te spreken hoe je veilig stopt. Dat advies betekent niet dat doorgaan met gebruiken veilig is: het betekent dat je snel medische begeleiding nodig hebt.

Wat doen drank en drugs met je baby?

Alcohol en veel drugs kunnen via de placenta bij je baby komen. Welke gevolgen mogelijk zijn, verschilt per middel, hoeveelheid, gebruiksduur en moment in de zwangerschap. De eerste weken zijn gevoelig voor de aanleg van organen, terwijl de hersenen zich ook later nog ontwikkelen. Hieronder staan voorbeelden van risico's, geen voorspelling voor jouw baby.

Een rij risico's kan hard binnenkomen. Een verloskundige kan met jou naar je eigen situatie kijken en bespreken of onderzoek of extra begeleiding nodig is. Ook als je al hebt gebruikt, heeft het zin om nu hulp te vragen en verder gebruik te voorkomen.

Waarom is het belangrijk om het je verloskundige te vertellen?

Als je verloskundige weet wat je gebruikt, kan zij beter bepalen welke controles en hulp passend zijn. Bij gebruik van opioïden kan bijvoorbeeld ook de zorg voor je baby na de geboorte worden voorbereid. Je hoeft niet te wachten tot je gestopt bent om dit gesprek te voeren.

Misschien ben je bang dat iemand je veroordeelt. Zeg dat gerust aan het begin van het gesprek. Schrijf desnoods op wat je gebruikt en welke vragen je hebt, of neem iemand mee die je vertrouwt. In je huisarts vertellen over drugs lees je hoe je zo'n gesprek kunt beginnen.

Wat als je al gebruikte voordat je wist dat je zwanger was?

Veel zwangerschappen worden pas na enkele weken ontdekt. Heb je in die tijd gedronken of drugs gebruikt, dan kun je uit schuldgevoel gaan zoeken naar zekerheid. Die kan een artikel je niet geven: het risico hangt af van het middel, de hoeveelheid en het moment. Vertel je verloskundige wat er gebeurd is, ook als het om één keer ging.

Gebruik je nu nog, bespreek dan zo snel mogelijk hoe je stopt en welke begeleiding daarbij nodig is. Heb je bijvoorbeeld cannabis gebruikt voordat je de test deed, dan betekent dat niet automatisch dat er schade is, maar ook niet dat iemand online kan vaststellen dat alles goed is. Je verloskundige kan de situatie met je doornemen.

Waarom is stoppen soms zo moeilijk, ook nu?

Weten dat je zwanger bent, maakt verlangen naar een middel niet altijd meteen minder. Misschien hielp gebruik je tot nu toe om spanning te dempen, te slapen of even niets te voelen. Schaamte kan het juist moeilijker maken om daarover te praten. Vertel ook dit aan je zorgverlener; dan kan hulp aansluiten bij wat je nodig hebt.

In onze methode kijken we naar de belofte die een middel in je hoofd heeft gekregen: het idee dat je alleen mét gebruik rust of verlichting vindt. Onderzoeken wanneer dat idee opkomt kan je helpen om andere keuzes te zien. Bij zwangerschap en lichamelijke afhankelijkheid blijft een medisch plan daarbij altijd de eerste stap.

Je hoeft het niet alleen goed te doen. Vraag iemand die je vertrouwt om mee te gaan naar de afspraak of je te helpen de telefoon te pakken. Herken je dat schaamte je stilhoudt? Lees dan ook verslaving en schaamte.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Een online traject over het begrijpen van je gebruik. Ben je zwanger, bespreek je gebruik en het stoppen eerst met je verloskundige of arts; dit traject vervangt geen medische of verslavingszorg.

€197 Bekijk het traject →

Wat als je partner ook gebruikt?

Als je partner gebruikt, kan dat thuis stoppen moeilijker maken. Vertel wat je nodig hebt: geen middelen in huis, geen gebruik in jouw buurt en steun bij afspraken met je zorgverleners. Heeft je partner zelf hulp nodig, dan kan die daar ook om vragen.

Ook na de bevalling blijft het belangrijk om gebruik en zorgen met je zorgverleners te bespreken, zeker als je borstvoeding wilt geven of de zorg voor je baby zwaar vindt. Drugs kunnen via moedermelk worden doorgegeven. Lees ook stoppen als je partner blijft gebruiken.

Wanneer heb je meteen hulp nodig?

Heb je bloedverlies, hevige buikpijn, of merk je later in de zwangerschap duidelijk minder beweging dan je gewend bent? Bel je verloskundige of de spoedlijn van de praktijk. Bij ernstige benauwdheid, bewusteloosheid of een insult bel je 112. Vertel daarbij wat je hebt gebruikt en wanneer.

Word je ziek of krijg je heftige klachten nadat je minder bent gaan gebruiken, neem dan direct contact op met een arts. Vooral ontwenning van veel alcohol of GHB kan ernstig zijn. Ook bij opioïden en slaap- of kalmeringsmiddelen is een individueel plan nodig. Je huisarts kan inschatten of zorg dezelfde dag nodig is.

Heb je gedachten om jezelf iets aan te doen? Bel 113 Zelfmoordpreventie via 0800 0113; bij direct gevaar bel je 112. Meer informatie over middelen en zwangerschap vind je bij DRUGSinfo, Jellinek en De Verloskundige.

Veelgestelde vragen

Mag ik in één keer stoppen met drugs als ik zwanger ben?

Zoek zo snel mogelijk advies bij je verloskundige of huisarts. Drugsgebruik wordt afgeraden, maar bij lichamelijke afhankelijkheid van bijvoorbeeld veel alcohol, GHB, opioïden of slaap- en kalmeringsmiddelen kan ineens stoppen risico's geven. Een arts helpt je bepalen hoe je veilig stopt.

Mag je alcohol drinken tijdens de zwangerschap?

Het advies is om tijdens de zwangerschap geen alcohol te drinken; er is geen hoeveelheid vastgesteld die zeker veilig is. Heb je al gedronken, vertel dan aan je verloskundige hoeveel en wanneer, zodat je samen kunt bespreken wat nodig is.

Moet ik mijn verloskundige vertellen dat ik gebruik?

Ja. Vertel wat je gebruikt, hoe vaak en sinds wanneer. Je verloskundige kan samen met jou nagaan welke controles en hulp passen, ook als stoppen tot nu toe niet lukte.

Wat als ik gebruikte voordat ik wist dat ik zwanger was?

Vertel je verloskundige of huisarts wat en wanneer je hebt gebruikt. De risico's verschillen per middel, hoeveelheid en moment. Je hoeft jezelf geen zekerheid of schuld aan te praten op basis van een algemene lijst.

Waar kan ik anoniem terecht met vragen?

Je kunt anoniem bellen met de Drugs Infolijn via 0900-1995, of via DRUGSinfo chatten of mailen. Voor een persoonlijk plan tijdens de zwangerschap is contact met je verloskundige of huisarts nodig.