Afkickverschijnselen van alcohol: wanneer is stoppen gevaarlijk?

Bij afkickverschijnselen van alcohol begint het antwoord bij je lichaam. Eerst moet duidelijk zijn of je veilig kunt stoppen. Daarna is er alle ruimte om te kijken naar de plek die alcohol in je leven heeft gekregen.

In dit artikel

• Welke afkickverschijnselen krijg je van alcohol?
• Wanneer beginnen ze, en hoe lang duren ze?
• Wanneer is stoppen met alcohol gevaarlijk?
• Wat is een delirium tremens?
• Wat kan je huisarts doen?
• Waarom zijn die eerste dagen niet het moeilijkste deel?
• Wat komt er na die eerste week?
• Wanneer bel je 112?
• Veelgestelde vragen

Welke afkickverschijnselen krijg je van alcohol?

Jellinek noemt deze: zweten, misselijkheid, slecht slapen, vermoeidheid, een onrustig gevoel, verhoogde bloeddruk, spierkramp, gespannenheid, angstige gevoelens, somberheid, lusteloosheid en trillende handen. Alcoholinfo noemt daarnaast prikkelbaarheid en hoofdpijn.

In die lijst staan lichamelijke en psychische klachten door elkaar. Trillende handen en zweten zijn voor anderen misschien zichtbaar, terwijl onrust of somberheid zich vooral vanbinnen afspelen. Beide verdienen dezelfde aandacht.

Hoe zwaar het wordt, hangt vooral af van hoeveel en hoe lang je hebt gedronken. Iemand die een paar weken elke avond twee glazen dronk, merkt iets heel anders dan iemand die al jaren dagelijks veel drinkt.

Wanneer beginnen ze, en hoe lang duren ze?

Sneller dan de meeste mensen verwachten. Alcoholinfo schrijft dat de klachten vaak binnen zes tot vierentwintig uur na het laatste glas beginnen. De piek ligt volgens Jellinek rond de eerste dag, en na drie dagen wordt het meestal duidelijk beter.

Jellinek noemt een totale duur van drie tot zeven dagen. Alcoholinfo houdt het op drie dagen tot een week, met de aantekening dat de psychische klachten vaak langer aanhouden dan de lichamelijke.

De termijn geeft houvast, maar is geen persoonlijk aftelschema. Klachten en herstel verschillen per persoon. Wat er in je lichaam gebeurt bij het stoppen van middelen in het algemeen staat in wat er in je lichaam gebeurt als je stopt.

Wanneer is stoppen met alcohol gevaarlijk?

Bij zwaar en dagelijks drinken. Alcoholinfo zegt het onomwonden: als je veel drinkt, kan het gevaarlijk zijn om in één keer te stoppen, en wie dagelijks veel drinkt en wil stoppen gaat eerst naar de huisarts.

Het risico zit in twee complicaties: een onthoudingsinsult, een kortdurend verlies van bewustzijn dat in de eerste week kan optreden, en een delirium tremens. Allebei zijn ze gevaarlijk, omdat er problemen met het hart en de ademhaling bij kunnen komen.

Hieronder staan de redenen om eerst je huisarts te bellen. Niet om je bang te maken, maar omdat dit precies de vragen zijn waar een arts wél antwoord op kan geven en jij niet.

Herken je één of meer punten, zie dat dan niet als reden om het stoppen uit te stellen. Het betekent vooral dat je de eerste periode samen met je huisarts voorbereidt en niet alleen hoeft te dragen.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Het online traject waarmee je stopt met je verslaving, niet op wilskracht maar doordat je ziet wat het glas je belooft en wat de hele ronde je kost. Naast de afbouw die je met je huisarts regelt, niet in plaats daarvan.

€197 Bekijk het traject →

Wat is een delirium tremens?

Een ernstige toestand waarbij iemand verward raakt en hallucinaties krijgt, met daarbij hartritmestoornissen. Alcoholinfo schrijft dat het meestal begint achtenveertig tot tweeënzeventig uur na het laatste drankje, en dat het vooral voorkomt bij mensen die al jarenlang veel drinken.

Dat tijdstip is het deel dat mensen verrast. De eerste twee dagen kunnen meevallen, en juist daarna kan het misgaan. Iemand die op dag één denkt dat het wel loopt, is dus nog niet door het risico heen.

Dit is een medische noodsituatie. Bij verwardheid, hallucinaties, hoge koorts, een snelle of onregelmatige hartslag of een toeval bel je 112, ook als je twijfelt.

Wat kan je huisarts doen?

Meer dan de meeste mensen denken, en het gesprek duurt korter dan je vreest. Een huisarts kan inschatten of stoppen thuis verantwoord is of dat het beter met begeleiding of een opname gaat, en kan medicatie geven die de eerste dagen draaglijk en veiliger maakt.

In Nederland worden daarvoor volgens Jellinek vooral diazepam of lorazepam gebruikt, benzodiazepinen die de ontwenningsverschijnselen opvangen. Die worden kort en onder toezicht gegeven, juist omdat ze zelf ook afhankelijkheid kunnen geven bij langer gebruik.

Daarna bestaan er nog andere middelen. Jellinek noemt disulfiram, dat drinken onmogelijk maakt door nare reacties, en acamprosaat, naltrexon en nalmefene, die de drang kunnen dempen. Of daar iets bij past, bepaal je met je arts; het zijn hulpmiddelen en geen vervanging van de vraag waaróm je dronk.

Waarom zijn die eerste dagen niet het moeilijkste deel?

De eerste dagen zijn lichamelijk belangrijk en kunnen zwaar zijn. Tegelijk is er medische begeleiding mogelijk en weet je dat deze fase verandert. Daarna begint een ander deel: leven zonder de vaste plek die alcohol in je dag had gekregen.

Wanneer het lichaam rustiger wordt, kan een avond ineens anders aanvoelen. Misschien ontstaat er ruimte, verveling of onrust op het tijdstip waarop je gewend was te drinken. Dan wordt de vraag belangrijk wat dat glas voor jou moest doen.

De medische ontwenning is daarom niet het hele herstel. Het helpt om ook de verwachting rond alcohol te onderzoeken: welke rust, vrijheid of verdoving beloofde het, en klopte die belofte wanneer je de hele ronde meetelde? Opnieuw drinken na een alcoholvrije periode zegt niet dat de eerste stap voor niets was.

Wat komt er na die eerste week?

In dit traject noemen we de periode daarna de tussentijd. Het oude patroon is onderbroken, terwijl een nieuwe manier van omgaan met je avonden nog niet vanzelfsprekend voelt. Dat kan rustig zijn en tegelijk onwennig. Je hoeft van die eerste week geen bewijs te maken voor hoe het verder zal gaan.

Wat er in die weken verandert staat in de voordelen van stoppen met alcohol. Waarom het zo zelden lukt met alleen een besluit, staat in stoppen met drinken.

Vraag je je ondertussen af of jouw gebruik wel ernstig genoeg is om hulp te vragen, weet dan dat je niet eerst over een vaste grens hoeft te gaan. De hoeveelheid is maar één onderdeel. Daarover gaat wanneer ben je alcoholist.

Wanneer bel je 112?

Bel 112 bij een toeval of insult, bij verwardheid of hallucinaties, bij hoge koorts, bij een snelle of onregelmatige hartslag, of bij bewusteloosheid. Wacht niet af of het vanzelf overgaat, en laat iemand in die toestand niet alleen.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Betrouwbare uitleg staat bij Jellinek, bij Alcoholinfo en bij Thuisarts. Dit traject vervangt geen medische afbouw, acute psychiatrische zorg, crisisinterventie of traumabehandeling.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duren afkickverschijnselen van alcohol?

Jellinek noemt drie tot zeven dagen, met de piek rond de eerste dag en duidelijke verbetering na drie dagen. Alcoholinfo houdt het op drie dagen tot een week. De psychische klachten, zoals slecht slapen en gespannenheid, duren vaak langer dan de lichamelijke.

Wanneer beginnen de afkickverschijnselen van alcohol?

Meestal binnen zes tot vierentwintig uur na het laatste glas. Dat is sneller dan veel mensen verwachten, en het is een van de redenen dat iemand die stopt soms denkt dat er iets anders aan de hand is.

Is stoppen met alcohol gevaarlijk?

Bij zwaar en dagelijks drinken kan het dat zijn. Er kan een onthoudingsinsult of een delirium tremens optreden, en daarbij kunnen problemen met het hart en de ademhaling ontstaan. Drink je dagelijks veel, ga dan eerst naar je huisarts voordat je stopt.

Wat is een delirium tremens?

Een ernstige toestand met verwardheid, hallucinaties en hartritmestoornissen. Volgens Alcoholinfo begint het meestal achtenveertig tot tweeënzeventig uur na het laatste drankje en komt het vooral voor bij mensen die al jarenlang veel drinken. Bel bij die verschijnselen 112.

Welke medicijnen krijg je bij het stoppen met alcohol?

Voor die eerste dagen worden in Nederland volgens Jellinek vooral diazepam of lorazepam gebruikt, kort en onder toezicht. Daarna bestaan er middelen als disulfiram, acamprosaat, naltrexon en nalmefene. Wat bij jou past, bepaal je met je arts.

Kun je thuis stoppen met alcohol?

Vaak wel, en niet altijd. Of het thuis verantwoord is hangt af van hoeveel en hoe lang je drinkt, of je eerder zware klachten had, en of je andere middelen gebruikt. Dat is precies de afweging die je huisarts kan maken en jij niet.