Interventie bij verslaving: helpt het om iemand te confronteren?

Bij direct gevaar gaat veiligheid vóór het gesprek: bel dan 112. Bij zorgen over geweld of kindveiligheid kun je ook Veilig Thuis om advies vragen.

Als gesprekken over gebruik steeds vastlopen, kan een interventie een volgende mogelijkheid lijken. Misschien denk je aan familie en vrienden die samen vertellen wat ze zien, met een aanbod voor hulp binnen handbereik. Voordat je zoiets organiseert, is het belangrijk om te weten wat een confrontatie kan doen, welke andere mogelijkheden er zijn en waar jouw verantwoordelijkheid ophoudt.

In dit artikel

• Wat is een interventie bij verslaving?
• Werkt een confronterende interventie?
• Waarom werkt druk van buiten vaak averechts?
• Wat kun je doen in plaats van een interventie?
• Wat is jouw deel, en wat niet?
• Wat als hij nu geen hulp wil?
• Wanneer is het wel dringend?
• Veelgestelde vragen

Wat is een interventie bij verslaving?

Bij de vorm van interventie waar dit artikel over gaat, komen familie en vrienden op een afgesproken moment bijeen om iemand op zijn gebruik aan te spreken. Soms leest iedereen een brief voor over de gevolgen die hij of zij ervaart. Meestal is er een concreet voorstel voor behandeling, en soms worden ook grenzen of gevolgen bij weigering besproken.

Een bekende vorm is de Johnson-interventie, die uit de Verenigde Staten komt. Een begeleider kan helpen om de bijeenkomst voor te bereiden en te leiden. De gedachte is dat de gezamenlijke zorgen iemand laten zien waarom hulp nodig is. Dat doel betekent alleen niet dat je inzicht of bereidheid bij een ander kunt afdwingen.

Werkt een confronterende interventie?

Een interventie kan ertoe leiden dat iemand hulp aanneemt, maar daarmee staat niet vast hoe hij de bijeenkomst ervaart of hoe het daarna verdergaat. Jellinek waarschuwt dat een confrontatie met meerdere naasten boosheid, verdriet en weerstand kan oproepen. Dat risico verdient aandacht voordat je zo'n gesprek organiseert.

Iemand kan instemmen met behandeling omdat hij zelf verandering wil, omdat hij de druk wil laten ophouden, of vanuit een combinatie daarvan. Je kunt die motivatie niet aflezen aan één toezegging. Ook na een ja blijft het nodig om te kijken welke hulp past en hoe iemand zelf bij de verandering betrokken raakt.

Waarom werkt druk van buiten vaak averechts?

Veel mensen die willen stoppen, hebben al vaker een besluit genomen dat later onder druk kwam te staan. Als stoppen vooral voelt als "dit mag ik niet meer", terwijl gebruik nog iets aantrekkelijks belooft, kan er van binnen al veel afwegen plaatsvinden. Druk van anderen kan daar bovenop komen.

Dan kan het gesprek verschuiven van de gevolgen van gebruik naar de vraag wie er over iemands leven beslist. Iemand verdedigt mogelijk zijn zelfstandigheid, terwijl jij probeert te vertellen hoe bezorgd je bent. Jullie praten dan allebei over iets belangrijks, maar komen niet bij dezelfde vraag uit.

Schaamte kan dat verder bemoeilijken. Wanneer meerdere mensen tegelijk vertellen wat er is misgegaan, kan iemand zich aangevallen voelen en dichtklappen of in de verdediging gaan. Dat gebeurt niet bij iedereen, maar is wel een reden om zorgvuldig na te denken over de vorm van het gesprek.

Je kunt vertellen wat je ziet en wat je nodig hebt. De keuze om hulp te aanvaarden kun je niet voor de ander maken.

Wat kun je doen in plaats van een interventie?

CRAFT staat voor Community Reinforcement and Family Training en is ontwikkeld voor naasten van mensen met verslavingsproblemen. Je leert onder meer hoe je contact kunt houden, gezonde veranderingen kunt ondersteunen en ruimte maakt voor je eigen leven. Jellinek biedt deze aanpak aan als alternatief voor een confronterende bijeenkomst.

Jellinek verwijst naar onderzoek waarin ongeveer zeventig procent van de mensen met problematisch gebruik hulp zocht nadat een naaste CRAFT had gevolgd. Dat is een onderzoeksuitkomst, geen voorspelling voor jouw situatie. Er was ook verbetering in het welzijn van naasten. Je kunt steun voor jezelf zoeken zonder dat de ander al in behandeling is. Vraag bij instellingen zoals Tactus of VNN na welk aanbod voor naasten in jouw regio beschikbaar is.

In de praktijk kan dat betekenen dat je een gesprek voert wanneer iemand helder is en er geen ruzie gaande is. Je kijkt ook naar wat er nog goed gaat tussen jullie en naar de ruimte die het gebruik in jouw leven inneemt. Dat zijn geen trucjes om de ander toch te laten stoppen. Ze helpen om zorg, contact en eigen grenzen uit elkaar te houden. Meer over het begrijpen van gedrag lees je in gedrag van een verslaafde.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Een online traject gericht op stoppen met verslaving, voor iemand die daar zelf mee aan de slag wil. De lessen helpen hem te doorzien wat gebruik aantrekkelijk houdt. Jij kunt het aanbod laten zien; deelnemen blijft zijn keuze.

€197 Bekijk het traject →

Wat is jouw deel, en wat niet?

Jij bent niet verantwoordelijk voor het stoppen van de ander. Je kunt je zorgen uitspreken, hulp helpen vinden en grenzen stellen aan wat je zelf doet. Maar als een gesprek niet tot verandering leidt, betekent dat niet dat jij de verkeerde woorden hebt gekozen of te weinig hebt gedaan.

Waar je wel naar kunt kijken, is wat de situatie van jou vraagt. Hoe gaat het met je slaap, welke problemen vang je op en wat heb je nodig om je geld en veiligheid te beschermen? Je kunt daar hulp bij zoeken, ook als de ander nog niets wil veranderen. In mijn partner is verslaafd: wat kun je loslaten en wat niet gaan we verder in op dat onderscheid.

Een verandering in jouw grenzen kan invloed hebben op de ander, maar dat is geen zekerheid en hoeft ook niet het doel te zijn. Een grens gaat over wat jij wel en niet draagt. Zij blijft van belang wanneer de ander daarna blijft gebruiken.

Wat als hij nu geen hulp wil?

Als iemand nu geen hulp wil, kun je zijn antwoord niet voor hem veranderen. Bereidheid kan later wel anders worden. Contact houden kan daarvoor ruimte bieden, zolang dat voor jou veilig en draaglijk is. Je bent niet verplicht beschikbaar te blijven ten koste van jezelf of de kinderen.

Contact houden betekent ook niet dat je alles moet goedvinden. Je kunt op een rustig moment vertellen wat het gebruik met je doet en welke grenzen je hebt. Soms helpt een brief om dat zorgvuldig onder woorden te brengen, zonder dat er meteen een discussie ontstaat. Daarover lees je meer in een brief aan je verslaafde partner of zoon.

Wanneer is het wel dringend?

Bel 112 bij direct gevaar, bijvoorbeeld als iemand niet wakker te krijgen is, niet normaal ademt of op het punt staat zichzelf of een ander ernstig iets aan te doen. Bij zorgen over huiselijk geweld of de veiligheid van kinderen kun je advies vragen aan Veilig Thuis via 0800 2000. Je hoeft niet zeker te weten wat er precies aan de hand is om advies te vragen.

Wil iemand stoppen, houd dan ook rekening met lichamelijke risico's. Plotseling stoppen met veel of langdurig alcoholgebruik of met regelmatig GHB-gebruik kan gevaarlijk zijn. Slaap- en kalmeringsmiddelen moeten vaak geleidelijk met een arts worden afgebouwd; ook bij opioïden is medische begeleiding belangrijk. Een besluit tijdens een gesprek is dus geen reden om noodzakelijke medische begeleiding over te slaan.

Voor ondersteuning als naaste kun je terecht bij je huisarts en bij Jellinek, ook als de ander geen hulp wil. Thuisarts geeft uitleg over hulp bij stoppen met drugs. Een online traject voor degene die gebruikt vervangt jouw eigen ondersteuning of noodzakelijke medische zorg niet.

Veelgestelde vragen

Wat is een interventie bij verslaving?

In dit artikel gaat het om een geplande bijeenkomst waarin naasten iemand gezamenlijk aanspreken op zijn gebruik en hulp voorstellen. Vaak worden brieven gebruikt en ligt er een aanbod voor behandeling klaar. De Johnson-interventie is een bekende vorm.

Organiseert Jellinek een interventie?

Jellinek waarschuwt op zijn informatiepagina voor de weerstand die een gezamenlijke confrontatie kan oproepen en verwijst naar CRAFT als alternatief. Wil je ondersteuning bij een gesprek, bespreek dan rechtstreeks met Jellinek welk aanbod bij jullie situatie past.

Wat is CRAFT voor naasten?

CRAFT is een aanpak voor naasten die helpt bij contact, het ondersteunen van verandering en het verbeteren van het eigen welzijn. De ander hoeft nog niet in behandeling te zijn. Onderzoek waarnaar Jellinek verwijst laat positieve resultaten zien, maar biedt geen garantie dat jouw dierbare hulp aanneemt.

Kun je iemand dwingen om hulp te zoeken bij verslaving?

Als naaste kun je niet zelf beslissen dat een volwassen dierbare verplicht behandeld wordt. Verplichte zorg kent strenge wettelijke voorwaarden, onder meer rond een psychische stoornis die ernstig nadeel veroorzaakt en het ontbreken van voldoende vrijwillige mogelijkheden. Bespreek ernstige zorgen met de huisarts; bel bij direct gevaar 112.

Waar kan ik als naaste terecht voor hulp?

Je huisarts en instellingen voor verslavingszorg kunnen je helpen om te kijken wat jij nodig hebt. Daarvoor hoeft je dierbare niet eerst zelf hulp te aanvaarden. Vraag naar gesprekken, trainingen of andere ondersteuning voor naasten.