ADHD en verslaving: hoe stop je ermee?

Met ADHD kun je merken dat je op bepaalde momenten naar alcohol of drugs grijpt om te ontspannen, te slapen of contact makkelijker te maken. Dat geldt niet voor iedereen met ADHD. Misschien herken je vooral onrust, misschien juist moeite om op gang te komen. De vraag is welke plek het middel in jouw leven heeft gekregen.

Een middel kan op korte termijn iets lijken op te lossen en later meer problemen geven. Als je wilt stoppen, helpt het om tegelijk naar het gebruik, je ADHD en je dagelijkse omstandigheden te kijken.

In dit artikel

• Hoe stop je met gebruiken als je ADHD hebt?
• Waarom raken mensen met ADHD vaker verslaafd?
• Waarvoor gebruik je eigenlijk: rust, niets voelen of prikkels?
• Waarom maakt het middel je ADHD op den duur erger?
• Waarom helpt ADHD-behandeling bij stoppen?
• Hoe ga je de eerste weken om met de onrust?
• Waarom trekt het middel juist als je hoofd vol zit?
• Wanneer heb je meteen hulp nodig?
• Veelgestelde vragen

Hoe stop je met gebruiken als je ADHD hebt?

Begin met te onderzoeken waarom je op een bepaald moment gebruikt. Is dat rust, slaap, minder spanning of meer prikkel? Leg die vraag naast je ADHD-klachten en bespreek beide met je huisarts of behandelaar. Een alternatief bedenken helpt meer als je weet wat er precies aandacht vraagt.

Een aanpak kan bestaan uit onderzoek of herbeoordeling van ADHD waar nodig, begeleiding bij stoppen en praktische steun in je dag. Je kunt met een professional bekijken welke behandeling past. Inzicht in de aantrekkingskracht van gebruik kan daarbij helpen, zonder te verwachten dat verlangen vanzelf verdwijnt.

Gebruik je langdurig veel alcohol, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen? Vraag medisch advies voordat je plotseling stopt. Ook andere middelen of combinaties kunnen om beoordeling vragen.

Waarom raken mensen met ADHD vaker verslaafd?

ADHD gaat samen met een verhoogde kans op problemen met middelengebruik, maar cijfers verschillen sterk per onderzoek en groep. Dat betekent niet dat gebruik bij iedereen met ADHD een verslaving wordt. Belangrijker voor jouw situatie is hoe het middel je keuzes en dagelijks leven beïnvloedt.

ADHD-klachten kunnen samengaan met impulsiviteit, moeite met concentratie en onrust. Sommige mensen gebruiken een middel om zulke klachten te dempen; bij anderen is er een andere aanleiding. Zie 'zelfmedicatie' als mogelijke verklaring, niet als diagnose van jouw gebruik.

ADHD bepaalt niet hoe jouw gebruik zal verlopen. Het is wel zinvol dat hulpverleners beide onderwerpen kennen, zodat behandeling op jouw situatie kan aansluiten.

Waarvoor gebruik je eigenlijk: rust, niets voelen of prikkels?

Brijder beschrijft dat alcohol en drugs soms tijdelijk ontspanning lijken te geven bij ADHD-klachten. Vraag jezelf af of dat bij jou herkenbaar is en of er ook nadelen ontstaan. Een volle dag kan iets anders vragen dan een sociale situatie.

Sommige mensen ervaren een stimulerend middel als kalmerend of merken dat ze beter kunnen focussen. Die reactie is niet uniek voor ADHD en is geen test voor een diagnose. Cocaïne of 3-MMC brengt bovendien eigen gezondheidsrisico's mee, ook als het effect prettig voelt.

Je redenen om te gebruiken kunnen per situatie verschillen. Ook ADHD kent verschillende presentaties; wat vroeger vaak ADD heette, valt nu onder ADHD met overwegend onoplettende kenmerken. Kijk naar jouw klachten en gebruik in plaats van een label als volledige verklaring te zien.

Waarom maakt het middel je ADHD op den duur erger?

Alcohol kan tijdelijk de drukte verminderen, terwijl het ook aandacht, slaap en impulscontrole kan beïnvloeden. Hoe dat bij jou uitpakt, hangt af van je gebruik en de rest van je leven. Een kort moment van rust vertelt niet het hele verhaal.

Middelengebruik en ADHD-klachten kunnen elkaar beïnvloeden. Na stimulerende middelen kunnen bijvoorbeeld vermoeidheid, onrust of stemmingsklachten optreden. Leg zulke veranderingen voor aan je behandelaar, zodat ze niet automatisch aan alleen je ADHD of alleen het middel worden toegeschreven.

Als een middel even verlichting geeft en je je later slechter voelt, kan het opnieuw aantrekkelijk worden. Je kunt dat patroon onderzoeken zonder vooraf vast te zetten dat dit bij jou precies zo werkt.

Waarom helpt ADHD-behandeling bij stoppen?

Behandeling van ADHD kan een deel van de klachten aanpakken waarvoor je misschien gebruikte. ADHD en een verslaving hoeven niet altijd na elkaar behandeld te worden; bespreek met je huisarts of verslavingszorg hoe beide een plek krijgen.

Welke behandeling passend is, verschilt. Denk aan begeleiding bij organiseren en slapen, psychologische behandeling en soms medicatie. Bij ADHD-medicatie bespreekt een voorschrijver ook je huidige middelengebruik en de veiligheid van combinaties.

Vertel je voorschrijver welke drugs of andere medicijnen je naast ADHD-medicatie gebruikt. Combinaties van stimulerende middelen kunnen hartslag en bloeddruk verhogen. Verander je je eigen medicatie buiten afspraak, lees dan ook verslaafd aan Ritalin en bespreek het met je arts.

Hoe ga je de eerste weken om met de onrust?

Maak steun en afspraken zo concreet dat je ze op een moeilijke dag kunt gebruiken. Een zichtbaar plan, vaste contactpersoon of aanpassing in je avond kan helpen. Wat bij jou werkt, hoeft niet op een algemene regel voor alle mensen met ADHD te lijken.

• Voor een vol hoofd: elke dag stevig bewegen, liefst op het moment dat de onrust oploopt, zodat je lijf moe is voor je hoofd dat is.
• Voor de behoefte om niets te voelen: iemand bellen of appen die weet dat je stopt, in plaats van alleen te blijven met de spanning.
• Voor het gebruiksmoment in de avond: een vaste avondroutine, zodat dat uur een nieuwe invulling heeft.
• Voor de behoefte aan prikkels: iets met uitdaging in je week, zoals sport, muziek of een project met een deadline.
• Voor impulsen: geen voorraad in huis en geen contact met wie je levert, zodat een ingeving niet meteen uitvoerbaar is.

Na stoppen kun je tijdelijk meer onrust ervaren. Dat kan door ontwenning, het wegvallen van een gewoonte of ADHD-klachten komen; soms spelen meerdere dingen tegelijk. Bespreek aanhoudende klachten met je behandelaar. Over slapen zonder joint lees je in slapen zonder wiet; over 3-MMC in stoppen met 3-MMC.

Waarom trekt het middel juist als je hoofd vol zit?

Een middel kan de verwachting oproepen dat je eindelijk rust of focus krijgt. Binnen de methode noemen we dat de belofte. Kijk wat er op het moment zelf gebeurt en hoe je je de rest van de week voelt.

Betrek bij je afweging ook slaap, stemming, werk en relaties. Het is mogelijk dat inzicht je verlangen verandert, maar dat hoeft niet vanzelf of meteen te gebeuren. Ondersteuning bij ADHD en verslaving kan je helpen om die verandering vol te houden.

Het doel is dat stoppen een keuze wordt die je ook op onrustige momenten begrijpt. Je hoeft niet eerst te bewijzen dat je het op wilskracht alleen kunt.

Het middel bracht je hoofd tot rust door je leven drukker te maken.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Een online traject gericht op stoppen met je verslaving. Je kunt bespreken of het naast jouw ADHD-behandeling passend is.

€197 Bekijk het traject →

Wanneer heb je meteen hulp nodig?

Bel 112 bij ernstige pijn op de borst, acute benauwdheid of wanneer iemand na gebruik niet aanspreekbaar is. Vertel je arts of voorschrijver welke ADHD-medicatie en andere middelen je gebruikt; bespreek risico's voordat je gaat combineren.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Heb je gedachten om jezelf iets aan te doen, bel dan 113 Zelfmoordpreventie via 0800 0113. Meer informatie vind je bij Impuls & Woortblind, AlcoholInfo, Brijder en Jellinek.

Veelgestelde vragen

Hebben mensen met ADHD meer kans op verslaving?

ADHD gaat samen met een verhoogd risico op problematisch middelengebruik, maar dit zegt niets vasts over een individuele persoon. Zoek hulp als je merkt dat je controle verliest of negatieve gevolgen ervaart.

Waarom drinken of gebruiken mensen met ADHD?

Dat verschilt. Sommigen zoeken rust of slaap, anderen meer energie of minder sociale spanning. Vraag wat het middel voor jou doet en bespreek ook andere mogelijke verklaringen.

Waarom word ik rustig van coke of 3-MMC?

Sommige mensen voelen zich rustiger na een stimulerend middel, maar dat is geen bewijs dat ze ADHD hebben. Het zegt ook niets over de veiligheid van cocaïne of 3-MMC.

Moet ik eerst stoppen voordat mijn ADHD behandeld kan worden?

Nee, behandeling van ADHD en verslaving kan op elkaar worden afgestemd. Bespreek met je huisarts of behandelaar wanneer welke ondersteuning start.

Is het gevaarlijk om drugs te combineren met ADHD-medicatie?

Dat kan riskant zijn. Stimulerende middelen kunnen samen hartslag en bloeddruk verhogen. Vertel je voorschrijver wat je gebruikt en vraag persoonlijk advies.

Wat doet alcohol met iemand die ADHD heeft?

AlcoholInfo schrijft dat alcohol je hersenen verdooft, waardoor je rustiger wordt en je hoofd minder druk voelt. Maar alcohol kan ADHD-klachten ook versterken: je aandacht wordt nog slechter en je wordt impulsiever. Neem je ADHD-medicatie, dan kan alcohol volgens AlcoholInfo de bijwerkingen versterken.

Waar vind je hulp voor ADHD en verslaving samen?

Begin bij je huisarts en vertel beide: dat je gebruikt en dat je aan ADHD denkt. Veel instellingen voor verslavingszorg kunnen een dubbele diagnose begeleiden. Anoniem advies krijg je bij de Alcohol Infolijn van het Trimbos-instituut via 0900-1995.