Hoe kom je van een speedverslaving af?

Geschreven door Polle van den Dop · 1 september 2026

Als je zoekt op hoe je van een speedverslaving afkomt, is de kans groot dat je al eens hebt geprobeerd te minderen of te stoppen met speed. Misschien ging dat een week of een maand goed en schoof het daarna toch weer op. Van speed afkomen kan daardoor voelen als een kwestie van harder willen, terwijl er vaak veel meer meespeelt.

Dit artikel gaat over wat stoppen met speed lastig kan maken, welke rol de belofte van het middel speelt en welke vormen van steun kunnen helpen om van speed af te komen.

In dit artikel

• Wat maakt stoppen met speed lastig?
• Waarom speed vaak begint als iets nuttigs
• Wat er draait tussen stoppen en weer gebruiken
• Waarom een lijst met risicosituaties zelden helpt
• Wat wel werkt om ervan af te komen
• Wanneer heb je medische begeleiding nodig?
• Veelgestelde vragen

Wat maakt stoppen met speed lastig?

Ook je lichaam en stemming spelen een rol. Stoppen met speed geeft doorgaans geen levensgevaarlijke ontwenning zoals bij zwaar alcohol- of GHB-gebruik kan gebeuren, maar de afkickverschijnselen kunnen wel stevig zijn. Je kunt extreem moe worden, slecht slapen of juist veel slapen, weinig plezier voelen, somber, angstig of onrustig zijn en je moeilijk concentreren.

Daarnaast kan tolerantie ontstaan: je hebt meer nodig om hetzelfde effect te voelen. Daardoor kan de hoeveelheid oplopen terwijl het gewenste effect kleiner wordt en de uitwerking zwaarder.

Meer gebruiken betekent niet altijd dat je ook meer krijgt. Soms probeer je vooral een effect terug te vinden dat steeds korter of minder sterk wordt.

Wanneer je alleen naar één avond kijkt, is die verschuiving moeilijk te zien. Over een langere periode wordt duidelijker hoeveel er inmiddels nodig is en hoeveel tijd herstel kost.

Waarom speed vaak begint als iets nuttigs

Speed wordt niet alleen gebruikt voor een feest. Soms begint het heel praktisch: doorwerken, wakker blijven, een dienst afmaken, minder honger voelen of eindelijk iets afronden waar je anders niet doorheen komt.

Dat effect kan er echt zijn. Het is dus begrijpelijk dat het middel een oplossing gaat lijken, zeker wanneer je werk, slaap of stemming al onder druk staat.

Tegelijk kan er een tweede overtuiging groeien: zonder speed krijg ik deze dag niet rond. In dit traject noemen we dat zelfafwijzing. Niet omdat er iets mis is met jou, maar omdat vertrouwen in je eigen energie en draagkracht kleiner kan worden wanneer het middel steeds vaker de taak overneemt. Het is ook belangrijk om te onderzoeken waarom gewone dagen zoveel van je vragen; soms ligt daar een probleem onder dat eigen hulp verdient.

Wat er draait tussen stoppen en weer gebruiken

Rond het gebruik kan een ronde ontstaan waarin aanleiding, verwachting, effect en uitwerking elkaar blijven opvolgen.

Het begint bijvoorbeeld met een te volle dag of een te korte nacht. Dan komt de belofte dat het met speed wel lukt. Na het gebruik volgt wat in dit traject de uitwerking heet: het hele naspel, waaronder uitputting, slecht slapen en dagen waarop weinig plezier of energie overblijft.

In die kwetsbare dagen kun je denken dat je het blijkbaar niet zonder redt. Dat is geen feitelijke conclusie; je kijkt dan naar jezelf terwijl je nog herstelt. Toch kan de gedachte blijven hangen en de belofte van speed bij een volgende drukke dag geloofwaardiger maken.

Zo kan de ene ronde de volgende voeden. Een vergelijkbaar patroon kan spelen bij coke en bij 3-MMC, al ziet het er voor ieder middel en ieder mens anders uit.

Waarom een lijst met risicosituaties zelden helpt

Een lijst met risicosituaties, een plan voor drang of een duidelijke afspraak kan praktisch houvast geven. Het wordt lastiger wanneer zo'n hulpmiddel verandert in voortdurende controle of wanneer het de enige manier is waarop je probeert te stoppen. Hieronder staan drie veelgebruikte adviezen en een aandachtspunt bij ieder advies.

Wat vaak wordt aangeraden	Waar je op kunt letten
Houd een lijst bij van situaties waarin je gebruikt	Zo'n lijst kan inzicht geven. Merk wel op of hij je helpt kiezen of juist maakt dat je de hele dag op gevaar blijft letten
"Zit de drang uit, hij duurt maar even"	Weten dat drang weer kan zakken geeft rust. Kijk daarnaast naar wat de gedachte op dat moment zo overtuigend maakt
Spreek met jezelf af dat je het niet meer mag	Een grens kan veiligheid geven. Als de aantrekkingskracht intact blijft, kan die grens alleen wel veel wilskracht blijven vragen

Deze hulpmiddelen zijn dus niet verkeerd. Ze zijn alleen niet altijd voldoende wanneer de belofte van speed zelf buiten beeld blijft. Dan moet je niet alleen moeilijke momenten opvangen, maar ook steeds opnieuw iets aantrekkelijks weerstaan. In het artikel over waarom wilskracht niet werkt lees je meer over die spanning. Wat er lichamelijk kan gebeuren in de eerste weken staat per middel bij afkickverschijnselen.

Wat wel werkt om ervan af te komen

Wat vaak helpt, is het beeld breder maken. Niet alleen vragen hoe je het volgende moment kunt weerstaan, maar ook onderzoeken waarom speed op dat moment als oplossing verschijnt.

Wie wil stoppen, vergelijkt het effect gemakkelijk met het lage punt vlak ervoor: moe, overbelast of leeg. In die korte vergelijking wint speed. Neem je ook het wachten, de drang, de hoeveelheid, de uitwerking en de dagen herstel mee, dan verandert de balans.

Regelmatig gebruik kan bovendien invloed hebben op slaap, stemming en energie. Daardoor vergelijk je het effect soms met een nuchtere basis die mede door eerdere rondes is verlaagd. Dat maakt het verschil groter dan wanneer je over een langere periode kijkt.

Je kiest niet tegen het middel. Je kiest vóór jezelf.

Wanneer dat plaatje completer wordt, kan er minder te missen voelen. Dat is de beweging achter de zin: er is niets dat je niet mag, je wilt alleen niet meer. Voor sommige mensen groeit die overtuiging geleidelijk en blijft daarnaast praktische of professionele steun nodig.

Maak de vergelijking liefst niet alleen op de zwaarste dag. Op een gewone dag kun je vaak rustiger zien wat speed werkelijk voor je doet, welke problemen eronder liggen en welke keuze je wilt maken. Een huisarts, verslavingszorg of coach kan daarbij met je meekijken.

Wanneer heb je medische begeleiding nodig?

Veiligheid staat los van de manier waarop je naar je gebruik kijkt.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg dus met je huisarts voordat je iets verandert. Betrouwbare uitleg staat bij Thuisarts, en voor hulp en advies kun je terecht bij je huisarts of bij Jellinek.

Speed kan hart en bloedvaten zwaar belasten. Pijn of druk op de borst, benauwdheid, hoge koorts, flauwvallen of een snelle of onregelmatige hartslag die niet zakt zijn redenen om direct medische hulp te zoeken. Bel bij acute klachten 112 en vertel wat je hebt gebruikt.

Bij veel of langdurig gebruik kunnen verwardheid, achterdocht en een psychose optreden. Schakel dan medische hulp in. Wordt de sombere periode na het gebruik zo diep dat je aan zelfdoding denkt, bel dan 113 of 0800 0113; bij direct gevaar bel je 112.

Hulp zoeken maakt de keuze om te stoppen niet minder van jou. Het is een manier om die keuze veilig te ondersteunen.

Dit traject is geen vervanging van medische afbouw, acute psychiatrische zorg, crisisinterventie of traumabehandeling. Naast professionele zorg kan het wel werken, als je de inhoud met je behandelaar afstemt.

Veelgestelde vragen

Is speed verslavend?

Ja. Speed kan tolerantie, sterke trek en verlies van controle geven. Stoppen veroorzaakt doorgaans geen levensgevaarlijke ontwenning zoals bij alcohol of GHB, maar de afkickverschijnselen kunnen wel zwaar zijn en opnieuw gebruiken uitlokken.

Hoe lang duurt de kater na speed?

Dat verschilt per persoon en hangt onder meer af van de hoeveelheid, hoe lang je wakker bleef en of je andere middelen gebruikte. Ontwenningsklachten kunnen langer duren dan een gewone kater. Houden ze aan, worden ze erger of maak je je zorgen over je stemming, ga dan naar je huisarts.

Kun je minderen in plaats van stoppen met speed?

Bij sommige mensen lukt dat, bij anderen blijven de afspraken verschuiven. Kijk daarom niet alleen naar de hoeveelheid, maar ook naar hoeveel tijd het afwegen kost en of je nog vrij kunt kiezen. Een professional kan met je meedenken over wat haalbaar en veilig is.

Moet ik naar een kliniek om van een speedverslaving af te komen?

Niet altijd. De passende hulp hangt af van je gebruik, gezondheid, thuissituatie en eventuele andere middelen of psychische klachten. Begin bij je huisarts of verslavingszorg, zeker bij zwaar gebruik, verwardheid, psychose of ernstige somberheid.

Ik gebruik speed alleen voor mijn werk, is dat ook een verslaving?

De reden van gebruik bepaalt niet alleen of er een probleem is. Let erop of je meer of vaker gebruikt dan gepland, tolerantie ontwikkelt, niet goed kunt stoppen en speed nodig lijkt te hebben om een gewone werkdag aan te kunnen. Bespreek ook de druk, vermoeidheid of concentratieproblemen waarvoor je het gebruikt.