Constant aan gebruiken denken: wat er in je hoofd gebeurt

Je zit op je werk, maar een deel van je aandacht is al bij vanavond. Ga je gebruiken? Heb je nog iets in huis? Eerst besluit je van niet, even later begin je opnieuw te twijfelen. Aan de buitenkant gebeurt er weinig, terwijl je in je hoofd steeds met hetzelfde bezig bent. Juist op een dag waarop je niet gebruikt, kun je merken hoe vermoeiend dat is.

In dit artikel

• Waarom denk je de hele dag aan gebruiken?
• Wat gebeurt er als je in je hoofd nee zegt?
• Waarom wordt het erger als je het wegduwt?
• Is dit hetzelfde als drang?
• Wat zegt het over je gebruik?
• Wanneer wordt het stiller in je hoofd?
• Wanneer heb je hulp nodig?
• Veelgestelde vragen

Waarom denk je de hele dag aan gebruiken?

Als een middel voor jou samenhangt met ontspanning, gezelligheid of even niets hoeven voelen, kan de gedachte eraan op allerlei momenten terugkomen. Een lastige werkdag, een lege avond of een plek waar je vaak gebruikte kan al genoeg zijn. Je denkt dan aan wat gebruik je op dat moment lijkt te kunnen geven.

DRUGSinfo beschrijft bij geestelijke afhankelijkheid onder meer vaak aan een middel denken en het gevoel hebben dat je zonder niet goed kunt functioneren. Dat kan het moeilijk maken om niet te gebruiken. Of er bij jou sprake is van afhankelijkheid, vraagt om een bredere blik op je gebruik en de gevolgen. Veel aan een middel denken is wel een signaal om serieus te nemen.

Wat gebeurt er als je in je hoofd nee zegt?

Nee zeggen kan nodig zijn om bij je besluit te blijven. Toch maakt dat de gedachte niet altijd rustiger. Je kunt een hele ochtend bezig zijn met wel willen en toch niet doen, om tijdens de lunch weer in dezelfde afweging te belanden. Ook als je niet gebruikt, vraagt die innerlijke onderhandeling aandacht.

In de methode van Verslaving Doorzien noemen we dat een lege ronde: het gebruik blijft uit, maar in je hoofd doorloop je een groot deel van het patroon. Die term beschrijft wat je kunt ervaren; het is geen medische diagnose. Een dag waarop je steeds moet onderhandelen kan uitputtend zijn. Dat zegt iets over de ruimte die gebruik inneemt en over waar je nog hulp bij kunt gebruiken.

Waarom wordt het erger als je het wegduwt?

Misschien merk je dat je juist vaker aan gebruik denkt zodra je jezelf verbiedt eraan te denken. Je gaat controleren of de gedachte er nog is, en bent er daardoor opnieuw mee bezig. Dat kan gebeuren, maar wegduwen werkt niet bij iedereen hetzelfde en maakt gedachten niet altijd erger.

Bovendien kan achter je afwijzing een aantrekkelijke verwachting blijven zitten. Je wilt niet gebruiken vanwege de gevolgen, terwijl je nog steeds denkt dat het je vanavond zou helpen. Dan blijft er iets om over te onderhandelen. Het kan nuttiger zijn die verwachting te onderzoeken dan jezelf kwalijk te nemen dat ze opkomt.

Je kunt besluiten niet te gebruiken en toch blijven verlangen naar wat je ervan verwacht.

Is dit hetzelfde als drang?

Er is overlap. Craving is een sterk verlangen om te gebruiken en kan ook veel gedachten aan het middel met zich meebrengen. Het kan komen en gaan; er is geen vaste duur die voor iedereen geldt. In dit artikel ligt de nadruk op het voortdurende plannen, afwegen en onderhandelen. Over het verlangen zelf lees je meer in wat is craving.

Dat onderscheid kan helpen om uit te leggen waar je last van hebt. Misschien zijn er een paar momenten met sterke trek, maar ben je daarnaast uren bezig met de vraag of je later zult gebruiken. Vertel een hulpverlener ook over die tijd ertussen. Die kan veel van je vragen, zelfs wanneer je het gebruik uitstelt.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Wil je stoppen met gebruiken en merk je hoeveel tijd het onderhandelen kost? In het online traject onderzoek je wat het middel je belooft en wat je er werkelijk aan hebt.

€197 Bekijk het traject →

Wat zegt het over je gebruik?

Een sterk verlangen naar alcohol of drugs is een van de kenmerken waarop behandelaars letten bij het beoordelen van verslavingsproblemen. Eén kenmerk bepaalt niet de hele beoordeling. Ook de controle over gebruik, de gevolgen en andere klachten tellen mee. Je hoeft die beoordeling niet zelf af te ronden voordat je erover kunt praten.

Misschien twijfel je omdat je niet iedere dag gebruikt of nog goed functioneert op je werk. Toch kan het je veel kosten wanneer je aandacht telkens naar gebruik teruggaat. De belasting die je nu ervaart is al een goede reden om hulp te zoeken; je hoeft niet te wachten tot er grotere problemen ontstaan.

Wanneer wordt het stiller in je hoofd?

Er is geen vast moment waarop de gedachten verdwijnen. Binnen de methode onderzoeken we vooral wat gebruik aantrekkelijk houdt. Als je bijvoorbeeld rust verwacht, kijk je niet alleen naar de eerste ontspanning, maar ook naar de onrust later. Zo kun je opnieuw beoordelen of het middel je geeft waarvoor je ernaar verlangt.

Dat inzicht kan de verwachting veranderen, maar is geen garantie dat iedere gedachte of drang wegblijft. Een verandering kan ook kleiner beginnen: je merkt een gedachte op zonder er meteen een hele avondplanning aan vast te knopen. Het doel van het traject is te bewegen van ‘ik mag niet meer’ naar ‘ik wil niet meer’. Daarover lees je ook in hoe kom je van een verslaving af.

Wanneer heb je hulp nodig?

Neem contact op met je huisarts als de gedachten je dagelijks functioneren verstoren of samengaan met somberheid of angst. Vertel hoe vaak je ermee bezig bent en wat dat met je doet. Denk je aan zelfdoding, bel dan 113 of zoek contact via 113.nl. Bij direct gevaar bel je 112.

Wil je stoppen, bespreek dan ook je lichamelijke veiligheid. Bij afhankelijkheid van alcohol, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen kan plotseling stoppen gevaarlijk zijn. Verander langdurig of zwaar gebruik daarom in overleg met een arts. Ook bij het stoppen met opioïden is begeleiding belangrijk. Informatie over afhankelijkheid en hulp vind je bij DRUGSinfo, Jellinek en Thuisarts.

Veelgestelde vragen

Waarom denk ik de hele dag aan drinken of gebruiken?

Dat kan samenhangen met wat je van het middel verwacht, met gewoonten en met sterk verlangen. Veel eraan denken kan passen bij geestelijke afhankelijkheid, maar is op zichzelf geen diagnose. Kijk ook naar hoeveel last je ervan hebt en wat er rond je gebruik gebeurt.

Helpt het om de gedachte weg te duwen?

Soms blijf je juist controleren of de gedachte al weg is en raak je er opnieuw mee bezig. Jezelf verbieden eraan te denken helpt dan weinig. Onderzoeken wat je op dat moment van gebruik verwacht kan meer duidelijkheid geven; het effect verschilt per persoon.

Is constant aan gebruiken denken een teken van verslaving?

Het kan een signaal zijn. Sterk verlangen is een van de kenmerken van verslavingsproblemen, maar een beoordeling gaat over meer dan gedachten alleen. Als het veel aandacht kost of je functioneren verstoort, kun je daarover met je huisarts praten.

Wat is het verschil tussen drang en de hele dag eraan denken?

Drang, ook craving genoemd, is een sterk verlangen om te gebruiken. Dat kan samengaan met veel eraan denken. Met voortdurend eraan denken bedoelen we hier vooral het plannen en onderhandelen dat een groot deel van de dag kan innemen. De twee kunnen in elkaar overlopen.

Wanneer houdt het op?

Dat verschilt per persoon. Er is geen vaste termijn en ook inzicht laat gedachten niet bij iedereen verdwijnen. Onderzoeken wat gebruik aantrekkelijk houdt kan helpen. Blijven de gedachten je dag beheersen, zoek dan begeleiding.