Wat is craving, en waarom hoef je er niets mee te doen?

Misschien herken je het moment. Er is weinig bijzonders aan de hand en ineens verschijnt de gedachte: nu zou het lekker zijn. De gedachte zelf duurt soms maar kort. Het overleg dat erop volgt kan veel langer blijven hangen.

In dit artikel

• Waarom voelt craving aan als iets om te overleven?
• Waarom is een avond zonder gebruik soms net zo zwaar?
• Betekent een gedachte aan gebruik dat je het wilt?
• Wat helpt dan wel, als je niets tegen drang hoeft te doen?
• Wanneer heb je medische begeleiding nodig?
• Veelgestelde vragen

Waarom voelt craving aan als iets om te overleven?

Craving wordt vaak beschreven als iets wat je moet beheersen totdat het voorbij is. Technieken kunnen op moeilijke momenten nuttig zijn, maar ze kunnen ook onbedoeld het gevoel geven dat er gevaar dreigt zodra de drang verschijnt. Het woord drang klinkt eenvoudiger: er komt iets in je op waar je eerder naar hebt gehandeld. Dat hoeft niet prettig te zijn, maar je hoeft er ook niet automatisch mee in gevecht.

Geen van deze adviezen is per definitie verkeerd. Tijdelijk afstand nemen of afleiding zoeken kan je juist helpen een kwetsbaar moment veilig door te komen. Het wordt vooral vermoeiend wanneer je hele herstel gaat draaien om het voorkomen en wegwerken van iedere gedachte. Dan krijgt craving ongemerkt steeds meer gewicht.

Waarom is een avond zonder gebruik soms net zo zwaar?

Niet iedere ronde eindigt in gebruik. De belofte komt op, je zegt nee, stelt uit en begint te onderhandelen. Misschien spreek je met jezelf af dat het later wel mag. Uren daarna heb je niets gebruikt, maar het middel heeft wel je hele avond beheerst. Binnen dit traject noemen we dat de lege ronde.

Een deel van de vermoeidheid komt dan niet van de drang alleen, maar van het heen en weer tussen willen en niet mogen. De ene kant van jou verwacht nog iets van het middel; de andere kant probeert die verwachting met een regel onder controle te houden.

Een drang kan aanwezig zijn zonder dat jij hem hoeft te volgen, weg te drukken of tot middelpunt van je avond te maken.

Dat maakt ook begrijpelijk waarom een avond zonder gebruik soms zo zwaar voelt. Het zegt niet dat je zwak bent of heimelijk toch hebt gekozen. Het laat zien hoeveel energie het innerlijke overleg vroeg.

In een eerder artikel over wilskracht lees je meer over het verschil tussen tijdelijk volhouden en voortdurend met jezelf moeten vechten.

Betekent een gedachte aan gebruik dat je het wilt?

Niet per se. Je hoofd kan de gedachte “ik zou nu kunnen gebruiken” voortbrengen zonder dat je hebt besloten dit ook te doen. Een plek, geur, stemming of vast tijdstip kan een oude verbinding activeren. Het verschijnen van zo'n gedachte vertelt vooral wat je brein heeft geleerd; je keuze volgt pas daarna.

Je hoeft een gedachte niet tegen te houden om er niet naar te handelen.

Je hoeft zo'n gedachte niet direct weg te duwen of volledig uit te pluizen. Je kunt haar opmerken en doorgaan met wat voor jou belangrijk is. Lukt dat op een bepaald moment niet, dan mag je natuurlijk steun zoeken, iemand bellen of afstand nemen van een onveilige situatie. Dat maakt de gedachte niet machtiger; het is gewoon goed voor jezelf zorgen.

Ook lichamelijke onrust of ontwenningsklachten zijn niet automatisch een verborgen wens om te gebruiken. Je kunt helder weten wat je wilt terwijl je lichaam nog aan het herstellen is.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Een online traject waarin je onderzoekt wat de drang zo overtuigend maakt, wat het volledige gebruikspatroon met je doet en welke keuze werkelijk bij je past.

€197 Bekijk het traject →

Wat helpt dan wel, als je niets tegen drang hoeft te doen?

Onderzoek op een rustig moment wat het gebruik je in die situaties belooft. Gaat het om rust, slaap, gemakkelijker contact, energie of even niets voelen? Kijk daarna niet alleen naar het eerste effect, maar ook naar wat eraan voorafging en wat je later overhield.

Onder die belofte kan een conclusie over jezelf liggen. Wie steeds gebruikt om te ontspannen, kan bijvoorbeeld gaan geloven dat rust zonder middel niet beschikbaar is. Zo'n overtuiging is geen vaststaande eigenschap, maar iets wat door herhaling sterker kan zijn geworden.

Wanneer je dat hele patroon beter begrijpt, kan de drang een deel van zijn overtuigingskracht verliezen. Dat gebeurt niet altijd onmiddellijk en het sluit praktische steun of professionele hulp niet uit. Bij stoppen met blowen lees je hoe zo'n cirkel er rond één specifiek middel uit kan zien.

Dat je iets voelt, betekent nog niet dat je ernaar hoeft te handelen.

Wanneer heb je medische begeleiding nodig?

Craving zelf is niet hetzelfde als een medisch gevaarlijke ontwenning. Of je veilig zelfstandig kunt stoppen, hangt af van het middel, de hoeveelheid, de duur van het gebruik en eventuele combinaties. Bij langdurig of zwaar alcoholgebruik kan plotseling stoppen gevaarlijk zijn. Stoppen met GHB zonder medische hulp kan levensbedreigend zijn, slaap- en kalmeringsmiddelen moeten vaak geleidelijk worden afgebouwd en ook bij opioïden is professionele begeleiding belangrijk.

Overleg bij veel, langdurig of gecombineerd gebruik eerst met je huisarts. Betrouwbare uitleg staat bij Thuisarts; voor hulp en advies kun je ook terecht bij Jellinek. Na een periode zonder gebruik kan je tolerantie lager zijn, waardoor een eerdere hoeveelheid gevaarlijk kan uitpakken.

Dit traject vervangt geen medische afbouw, acute psychiatrische zorg, crisisinterventie of traumabehandeling. Inzicht in drang en passende professionele hulp kunnen wel naast elkaar bestaan.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen craving en drang?

Craving en drang worden vaak voor hetzelfde sterke verlangen naar gebruik gebruikt. Craving is de gangbare Engelse term in onderzoek en hulpverlening; drang is het Nederlandse woord dat in dit traject wordt gebruikt.

Hoe lang duurt een drang?

Hoe lang een drang duurt verschilt per persoon, situatie en middel. De intensiteit kan stijgen en weer dalen. Probeer een genoemde tijdsduur niet als deadline te gebruiken; wanneer je voortdurend op de klok kijkt, blijft de drang juist centraal staan.

Betekent drang dat ik stiekem toch wil gebruiken?

Nee, niet automatisch. Een gedachte of lichamelijk gevoel kan voortkomen uit gewoonte, een herinnering, je omgeving of herstel van eerder gebruik. Het zegt niet welke keuze je vervolgens moet maken.

Moet ik plekken en mensen vermijden om drang te voorkomen?

Tijdelijk afstand nemen van een onveilige situatie kan verstandig zijn. Het hoeft niet te betekenen dat je de rest van je leven alles moet vermijden. Kijk welke omgeving je herstel nu ondersteunt en bouw later, eventueel met hulp, weer ruimte op.

Wat zijn cravings?

Dat is het meervoud: momenten van sterke trek in een middel. In het Nederlands zeggen we ook drang. Zo'n moment komt vaak op bij plekken, mensen of gevoelens die je met gebruik verbindt, en zakt weer als je er niets mee doet.

Gaat craving ooit weg na het stoppen?

Bij de meeste mensen wordt de drang minder vaak en minder sterk naarmate ze langer niet gebruiken. Een losse gedachte aan gebruiken kan soms nog lang opkomen, bijvoorbeeld op een bekend moment of een bekende plek. Dat betekent niet dat je het nog wilt. Hoe dat werkt als het de hele dag door je hoofd gaat, lees je in constant aan gebruiken denken.