Hulp voor naasten van verslaafden: waar kun je zelf terecht?

Wanneer iemand om wie je geeft veel gebruikt, kan je aandacht vooral naar die persoon gaan. Je zoekt informatie, probeert gesprekken te voeren en denkt na over wat nog zou kunnen helpen. Ondertussen kun je zelf moe worden van de zorgen of merken dat je weinig ruimte overhoudt. Je kunt daar hulp bij vragen, zonder eerst een oplossing voor de ander te hebben.

In dit artikel

• Welke hulp is er voor naasten van verslaafden?
• Waarom zoeken naasten zo laat hulp voor zichzelf?
• Kun je hulp krijgen als hij zelf niet in behandeling is?
• Wat heb je aan een groep met andere naasten?
• Welke hulp is er voor kinderen van een ouder die gebruikt?
• Wat kan hulp voor jou wel en niet veranderen?
• Wanneer is het dringend?
• Veelgestelde vragen

Welke hulp is er voor naasten van verslaafden?

Er zijn verschillende vormen van hulp voor naasten van verslaafden. Je kunt individueel met iemand praten, deelnemen aan een training of ervaringen delen met andere naasten. Wat bij je past, hangt onder meer af van je vragen en van hoe je graag steun krijgt. De huisarts kan helpen om een passende mogelijkheid te vinden.

Jellinek vermeldt voor de advieslijn werkdagen van 13.00 tot 17.00 uur. Controleer voor het bellen de actuele bereikbaarheid op de website. Voor de DRUGSinfo lijn betaal je €0,10 per minuut, naast je normale belkosten.

Waarom zoeken naasten zo laat hulp voor zichzelf?

Het kan vreemd voelen om zelf hulp te zoeken als de ander degene is die gebruikt. Misschien denk je dat jouw zorgen vanzelf minder worden zodra hij stopt. Daardoor kan hulp voor jezelf steeds worden uitgesteld, terwijl het gebruik ondertussen wel invloed op jouw dagen heeft.

Ook loyaliteit en schaamte kunnen meespelen. Je wilt de ander niet afvallen, of je bent bang dat mensen een oordeel hebben over jullie situatie. Dat kan het lastig maken om te vertellen wat er thuis gebeurt, zeker als je zelf nog niet weet wat je ermee wilt.

Je kunt bijvoorbeeld slechter slapen, veel letten op wanneer iemand thuiskomt of geregeld uitleg geven aan anderen. Zulke gevolgen verdienen aandacht op zichzelf. In een gesprek voor jou hoeft het daarom niet alleen te gaan over zijn gebruik, maar ook over wat jij nodig hebt om je dagelijks leven weer beter te kunnen dragen.

Je kunt hulp voor jezelf zoeken, ook als de ander daar nog niet voor kiest.

Kun je hulp krijgen als hij zelf niet in behandeling is?

Ja, vaak kun je als naaste ondersteuning krijgen zonder dat de ander in behandeling is. DRUGSinfo, een website van het Trimbos-instituut, beschrijft die mogelijkheid bij de verslavingszorg. Jellinek biedt eveneens hulp voor naasten wanneer hun dierbare zelf geen behandeling krijgt.

Je hoeft dus niet te wachten op een verwijzing via je partner of familielid. Je kunt zelf contact opnemen en vertellen wat er speelt. Vraag daarbij welk aanbod bij jouw situatie en woonplaats past; de mogelijkheden en voorwaarden verschillen per instelling.

Voorbeelden van trainingen voor naasten zijn CRAFT en de 5-Stappenmethode. Daarin is onder meer aandacht voor je eigen welzijn, contact en grenzen. Bij de verslavingszorg in je regio kun je navragen welke begeleiding beschikbaar is.

Wat heb je aan een groep met andere naasten?

In een groep kun je mensen ontmoeten die zich herkennen in de zorgen om iemand die gebruikt. Dat kan het gemakkelijker maken om te praten over wachten, teleurstellingen of de twijfel aan een nieuwe belofte. Jullie situaties hoeven niet hetzelfde te zijn om iets aan elkaars ervaringen te hebben.

Al-Anon richt zich op naasten van mensen met een alcoholprobleem, Nar-Anon op naasten van mensen met drugsproblemen. Volgens DRUGSinfo zijn ook de open bijeenkomsten van Narcotics Anonymous toegankelijk voor naasten. Een groep past niet bij iedereen. Als je liever eerst leest of schrijft, kun je bijvoorbeeld kijken naar Zelfhulp Naasten of het forum van Verslavingdebaas.

Zo'n groep biedt geen oplossing waarmee je de ander kunt laten stoppen. Wel kan het steun geven om te horen dat anderen met vergelijkbare vragen zitten. Je kunt er bespreken wat moeilijk blijft en wat je zelf wilt veranderen, zonder steeds het hele verhaal vanaf het begin te hoeven uitleggen.

Welke hulp is er voor kinderen van een ouder die gebruikt?

Ook kinderen kunnen steun nodig hebben wanneer een ouder gebruikt, zelfs als er thuis weinig over wordt gesproken. Jellinek noemt een aanbod voor kinderen en jongeren van 4 tot 25 jaar met een ouder met verslavingsproblemen. Koppsupport biedt online informatie en ervaringsverhalen voor kinderen van ouders met psychische of verslavingsproblemen. Kijk bij het betreffende aanbod welke leeftijd en regio erbij horen.

Als ouder kun je met de huisarts of het wijkteam bespreken wat je kind nodig heeft. Een eigen plek om te praten kan voor je kind waardevol zijn, ook wanneer jij nog zoekt naar hoe je de situatie thuis moet aanpakken.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Van verslaving naar vrij leven is een online traject voor de persoon die zelf wil stoppen met gebruiken. In elf lessen werkt hij aan stoppen vanuit inzicht in wat het middel hem belooft en wat het hem werkelijk brengt. Het traject is niet bedoeld als hulpaanbod voor jou als naaste.

€197 Bekijk het traject →

Wat kan hulp voor jou wel en niet veranderen?

Het is goed mogelijk dat je hoopt dat jouw hulp uiteindelijk ook iets voor de ander betekent. Toch is het belangrijk dat er in jouw gesprekken ruimte blijft voor jou, ook als hij blijft gebruiken. Zijn keuze bepaalt niet of de ondersteuning voor jou zinvol is.

Hulp kan je ondersteunen bij het omgaan met zorgen, het bewaken van je grenzen en het maken van beslissingen over je eigen leven. Je kunt bespreken wat je wilt blijven doen en wat je niet langer kunt dragen. Dat onderscheid komt ook aan bod in mijn partner is verslaafd: wat kun je loslaten en wat niet en, als je ouder bent van een volwassen kind, in mijn volwassen zoon gebruikt drugs.

Veranderingen in hoe jij met de situatie omgaat, kunnen ook invloed hebben op het contact. Of de ander daardoor anders gaat kiezen, staat niet vast. Je hoeft een verbetering in jouw welzijn daarom niet af te meten aan zijn gebruik.

Wanneer is het dringend?

Bel 112 bij direct gevaar, bijvoorbeeld als iemand niet wakker te krijgen is of niet normaal ademt. Volg de aanwijzingen van de meldkamer. Bij zorgen over huiselijk geweld of de veiligheid van kinderen kun je Veilig Thuis bellen op 0800 2000. Bij gedachten aan zelfdoding kun je bellen met 113 of chatten via 113.nl; bij onmiddellijk levensgevaar bel je 112.

Wil de ander stoppen, dan kan medische begeleiding nodig zijn. Plotseling stoppen met langdurig zwaar alcoholgebruik of regelmatig GHB-gebruik kan gevaarlijk zijn. Slaap- en kalmeringsmiddelen moeten vaak geleidelijk worden afgebouwd met een arts. Ook bij opioïden is begeleiding belangrijk. Laat de huisarts of verslavingszorg beoordelen wat in die situatie veilig is.

Je vindt meer informatie over ondersteuning en stoppen bij Jellinek, DRUGSinfo en Thuisarts.

Veelgestelde vragen

Waar kan ik als naaste van een verslaafde terecht?

Je kunt beginnen bij je huisarts, de verslavingszorg in je regio of een advieslijn zoals die van Jellinek of DRUGSinfo. Er zijn ook zelfhulpgroepen, waaronder Al-Anon en Nar-Anon, en online mogelijkheden zoals Zelfhulp Naasten.

Kan ik hulp krijgen als mijn partner geen hulp wil?

Ja, vaak is er ondersteuning voor naasten zonder dat de partner zelf in behandeling is. Jellinek biedt die mogelijkheid bijvoorbeeld. Vraag bij een instelling in jouw regio welk aanbod en welke voorwaarden gelden.

Wat is het verschil tussen Al-Anon en Nar-Anon?

Al-Anon richt zich op naasten van mensen met een alcoholprobleem. Nar-Anon is er voor naasten van mensen met drugsproblemen. In beide groepen kun je ervaringen delen met andere naasten.

Is er hulp voor kinderen van ouders met een verslaving?

Ja. Jellinek noemt een aanbod voor kinderen en jongeren van 4 tot 25 jaar. Ook Koppsupport biedt informatie en ervaringsverhalen. Controleer voor wie het betreffende aanbod bedoeld is; de huisarts of het wijkteam kan helpen bij het zoeken.

Helpt het hem als ik zelf hulp zoek?

Het kan invloed hebben op jullie contact, maar het garandeert niet dat de ander stopt. Ondersteuning voor jou is ook waardevol als zijn gebruik niet verandert. Je kunt er werken aan je eigen welzijn, grenzen en keuzes.