Alcohol afkicken: thuis, met de huisarts of in een kliniek?

Als je dagelijks drinkt, kan stoppen vragen oproepen die verder gaan dan het besluit om geen alcohol meer te nemen. Wat gebeurt er met je lichaam? Kun je thuis blijven, en wie houdt in de gaten of het goed gaat? Zeker wanneer je bij een eerdere poging ging trillen of een glas nodig had om de ochtend door te komen, is het belangrijk om samen met een arts een plan te maken.

In dit artikel

• Wat betekent alcohol afkicken eigenlijk?
• Wanneer heb je begeleiding nodig?
• Welke vormen van begeleiding zijn er?
• Hoe gaat het thuis met de huisarts?
• Wanneer is een kliniek de betere keuze?
• Hoe lang duurt het?
• Wat komt er na de ontgifting?
• Wanneer bel je 112?
• Veelgestelde vragen

Wat betekent alcohol afkicken eigenlijk?

Met afkicken bedoelen mensen meestal de lichamelijke ontwenning: de periode waarin je lichaam reageert op het wegvallen van alcohol. Artsen noemen dit ook ontgiften of detox. Je kunt dan bijvoorbeeld gaan trillen of zweten. Bij lichamelijke afhankelijkheid kunnen ook ernstige verschijnselen optreden, zoals een epileptische aanval of een delirium, waarbij iemand ernstig verward raakt.

Een detox richt zich op die lichamelijke ontwenning. Voor het stoppen op langere termijn is daarnaast aandacht nodig voor de plaats die alcohol in je leven heeft gekregen. Je kunt lichamelijk door de eerste dagen heen zijn en toch nog sterk verlangen naar de rust of ontspanning die je van drinken verwacht.

In afkickverschijnselen van alcohol lees je welke klachten kunnen optreden en welke signalen om medische hulp vragen. Hier kijken we vooral naar de plek waar je kunt afkicken en de begeleiding die daarbij past.

Wanneer heb je begeleiding nodig?

Overleg met je huisarts als je al langere tijd veel drinkt en wilt stoppen. Dat geldt zeker als je eerder ernstige ontwenningsklachten hebt gehad, of als trillen en onrust in de ochtend pas afnemen nadat je alcohol hebt gedronken. Dit kunnen signalen zijn dat je lichaam afhankelijk is geworden. Jellinek raadt bij zwaar drinken af om zonder medisch overleg ineens te stoppen.

Vertel de arts ook over andere middelen en medicijnen, zoals GHB, slaapmiddelen of kalmeringsmiddelen. Dat is van belang voor de risico’s en de keuze van de behandeling. Als je niet dagelijks drinkt, is de kans op lichamelijke afhankelijkheid doorgaans kleiner, maar je drinkpatroon alleen is niet genoeg om te bepalen of stoppen zonder begeleiding veilig is.

In dat gesprek kun je ook aangeven wat thuis haalbaar is. Wie kan bij je zijn, welke verplichtingen heb je en waar maak je je zorgen over? Die informatie helpt om begeleiding te kiezen die past bij je gezondheid én je dagelijks leven.

Welke vormen van begeleiding zijn er?

De begeleiding kan bij je huisarts of bij de verslavingszorg plaatsvinden. Soms blijf je thuis, soms ga je overdag naar een behandelcentrum en soms is een opname nodig. De mogelijkheden hieronder geven een eerste beeld; een arts beoordeelt welke vorm verantwoord is.

Jellinek biedt deze vormen van detox aan, met verschillende niveaus van medische zorg. Voor behandeling bij Jellinek heb je een verwijzing van je huisarts nodig. De huisarts kan met je bespreken welke instelling en vorm van begeleiding aansluiten bij jouw situatie.

Hoe gaat het thuis met de huisarts?

Als thuis afkicken verantwoord is, kan de huisarts de begeleiding soms zelf verzorgen, eventueel in overleg met een verslavingsarts. Je maakt vooraf afspraken over het stoppen en de controles. Zo nodig schrijft de arts tijdelijk medicijnen tegen ontwenningsklachten en vitamine B1 voor. Welke middelen nodig zijn en hoe je ze gebruikt of afbouwt, bepaalt de arts.

Tijdens de ontwenning is er regelmatig contact om te volgen hoe het met je gaat. Spreek ook af wie je belt als klachten toenemen. Iemand thuis die weet wat er speelt en hulp kan inschakelen, kan daarbij belangrijk zijn. Thuis blijven betekent wel dat je ruimte moet maken voor het herstel en de afspraken met je behandelaar.

Bij een ambulante detox van de verslavingszorg is de begeleiding intensiever. Jellinek beschrijft onder meer een voorafgaand gesprek en controles van bloeddruk en urine. In de eerste dagen kan een verpleegkundige thuis langskomen; later kunnen afspraken in de kliniek plaatsvinden. De begeleiding wordt afgestemd op wat je nodig hebt. Ook bespreek je al vóór de detox hoe de behandeling daarna verdergaat.

Wanneer is een kliniek de betere keuze?

Een kliniek kan de veiligste plek zijn als ernstige ontwenning wordt verwacht of als thuis onvoldoende zorg mogelijk is. Een eerder delirium of een epileptische aanval bij het stoppen weegt daarbij zwaar. Ook lichamelijke aandoeningen, ander middelengebruik en de beschikbare steun thuis tellen mee. Alleen wonen betekent op zichzelf niet automatisch dat je moet worden opgenomen; de arts kijkt naar het geheel.

Een opname kan een grote stap voelen. In een kliniek is medische zorg dichtbij en kunnen klachten worden gevolgd en medicijnen worden aangepast. Sommige mensen vinden het daarnaast prettig om tijdens die eerste periode in een omgeving te zijn waar drinken minder vanzelfsprekend aanwezig is.

Hoe lang je blijft, hangt af van de zorg die nodig is. Een detoxopname hoeft geen langdurige opname te worden. Na de ontgifting kan de behandeling bijvoorbeeld vanuit huis verdergaan. Bespreek vóór de opname welke vervolgstap voor jou is voorzien.

Hoe lang duurt het?

Jellinek noemt voor een detox gemiddeld één tot twee weken. De precieze duur hangt onder meer af van het middel, de ernst van de afhankelijkheid en je lichamelijke en psychische gezondheid. Bij alcohol kunnen de eerste dagen het zwaarst zijn. Je behandelaar beoordeelt hoe de ontwenning verloopt en hoe lang medische begeleiding nodig blijft.

Het einde van de detox betekent niet dat je je meteen weer helemaal goed voelt. Vermoeidheid, slaapproblemen en een vlakke stemming kunnen langer aanhouden. Bespreek aanhoudende of toenemende klachten met je behandelaar, zodat er niet vanzelf van wordt uitgegaan dat alles bij het herstel hoort. In de fases van stoppen met alcohol lees je meer over wat je in de periode na het stoppen kunt tegenkomen.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Een online traject om te stoppen met drinken vanuit inzicht in wat alcohol je lijkt te geven en wat het je kost. Voor lichamelijk afkicken is medische begeleiding nodig wanneer de arts dat aangeeft.

€197 Bekijk het traject →

Wat komt er na de ontgifting?

Na de ontgifting kan alcohol nog steeds aantrekkelijk voelen. Op vrijdagavond, bij een verjaardag of na een moeilijke dag kun je blijven verlangen naar het effect dat je ervan verwacht. Vervolgbehandeling kan bestaan uit gesprekken, begeleiding en zo nodig medicijnen die helpen bij het verminderen van trek of het voorkomen van opnieuw drinken. Een arts beoordeelt of zulke medicijnen bij alcoholproblemen passend zijn.

De mensen om je heen kunnen opgelucht zijn dat de detox voorbij is, terwijl jij merkt dat een avond zonder alcohol nog weinig vertrouwd voelt. Juist dan helpt het als de begeleiding doorloopt. De lichamelijke ontwenning en het leren leven zonder drinken vragen ieder hun eigen aandacht.

Die vervolgbegeleiding kan uit gesprekken met een behandelaar, een groep of een passend online traject bestaan. In Van verslaving naar vrij leven werk je aan stoppen door de verwachte rust of ontspanning van alcohol naast het hele verloop van je gebruik te zetten, inclusief de gevolgen. Het doel is dat je keuze verschuift van ‘ik mag niet meer’ naar ‘ik wil niet meer’. Het traject kan naast of na professionele behandeling worden gevolgd en vervangt geen noodzakelijke medische zorg.

Wanneer bel je 112?

Bel 112 bij een epileptische aanval, bewusteloosheid of ernstige verwardheid na het stoppen of minderen met alcohol. Hallucinaties, hoge koorts en een sterk versnelde hartslag kunnen wijzen op ernstige ontwenning, zeker wanneer iemand ook verward is. Wacht bij zulke verschijnselen niet af en laat iemand niet alleen. Meer hierover lees je in delirium tremens.

Krijg je na het stoppen of minderen klachten zoals trillen, zweten, angst of hartkloppingen, neem dan contact op met je huisarts of huisartsenpost. Gebruik je ook GHB, slaap- of kalmeringsmiddelen of opioïden, bespreek dan het stoppen met al deze middelen met een arts. Ook daarbij kan begeleiding nodig zijn; plotseling stoppen met GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen kan gevaarlijk zijn.

Meer over de verschillende vormen van ontgifting vind je bij Jellinek en over begeleiding thuis bij Jellinek ambulante detox. Thuisarts legt uit hoe de huisarts je kan ondersteunen bij het stoppen met alcohol.

Veelgestelde vragen

Kun je thuis afkicken van alcohol?

Dat kan als een arts beoordeelt dat het thuis veilig is, met passende begeleiding en steun. De huisarts kan de ontgifting soms zelf begeleiden. Ook een ambulante detox van de verslavingszorg is mogelijk. Als thuis onvoldoende medische zorg mogelijk is, kan een opname nodig zijn.

Hoe lang duurt afkicken van alcohol?

Jellinek noemt voor een detox gemiddeld één tot twee weken. De duur verschilt per persoon en situatie. Vermoeidheid, slaapproblemen en andere klachten kunnen daarna langer aanhouden; bespreek die met je behandelaar.

Wanneer moet je opgenomen worden om te stoppen met alcohol?

Een opname kan nodig zijn bij een hoog risico op ernstige ontwenning, bijvoorbeeld na een eerder delirium of een epileptische aanval bij het stoppen. Ook je gezondheid, ander middelengebruik en de steun thuis spelen mee. De huisarts of verslavingsarts beoordeelt of opname nodig is.

Heb je een verwijzing nodig voor een alcohol detox?

Voor een detox bij Jellinek heb je een verwijzing van je huisarts nodig. De huisarts kan met je bespreken welke behandeling en instelling passen, of beoordelen of begeleiding via de huisartsenpraktijk mogelijk is.

Wat doet de huisarts bij stoppen met alcohol?

De huisarts bespreekt je alcoholgebruik, gezondheid, eerdere ontwenningsklachten en thuissituatie. Daarna beoordeelt de arts welke begeleiding nodig is. Bij ontgiften thuis kunnen controles, tijdelijk medicijnen en vitamine B1 onderdeel van het plan zijn. Zo nodig verwijst de huisarts je naar de verslavingszorg.