Gebruiken om rustig te worden: hoe stop je?

Misschien helpt een drankje je om aan het einde van de dag te ontspannen, of gebruik je wiet of een kalmeringsmiddel omdat slapen moeilijk is. Ook een stimulerend middel kan in een sociale situatie minder onzekerheid lijken te geven. Als dat een vaste uitweg wordt, is het zinvol naar de onrust én naar het gebruik te kijken.

In dit artikel

• Hoe stop je met gebruiken om rustig te worden?
• Waarom lijkt een middel je rustig te maken?
• Waarom word je er op den duur onrustiger van?
• Welke onrust komt van het middel, en welke was er al?
• Wat doe je in de eerste weken als de onrust opkomt?
• Waarom grijp je er juist op spannende momenten naar?
• Wat als je ook een angststoornis hebt?
• Wanneer heb je meteen hulp nodig?
• Veelgestelde vragen

Hoe stop je met gebruiken om rustig te worden?

Begin met te onderzoeken op welke momenten je rust zoekt en wat je van het middel verwacht. Bespreek daarnaast hoe je veilig kunt minderen of stoppen, zeker als je lichaam eraan gewend kan zijn. Alleen een nieuwe avondroutine is niet altijd voldoende wanneer angst of lichamelijke afhankelijkheid meespelen.

Een plan kan bestaan uit medische beoordeling waar nodig, steun op moeilijke momenten en kleine veranderingen in je dag. Noteer wanneer de onrust oploopt en wat je daarna doet. Blijft angst je beperken, dan is een gesprek met je huisarts nu zinvol; je hoeft niet eerst een aantal weken zonder middel te zijn.

Drink je langdurig veel alcohol of gebruik je GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen zoals oxazepam? Stop dan niet ineens zonder medisch advies. Lees ook is oxazepam verslavend voor de risico's bij kalmeringsmiddelen.

Waarom lijkt een middel je rustig te maken?

Alcohol en sommige andere middelen kunnen tijdelijk verdoven of spanning verminderen. Hoe iemand reageert, verschilt per middel en persoon. Dat korte effect kan een reden zijn om opnieuw te gebruiken, ook wanneer je de nadelen al ziet.

Als een middel een paar keer snel verlichting gaf, kun je er op een volgend moeilijk moment vanzelf weer aan denken. Dat verband tussen spanning en gebruik is de moeite waard om te herkennen; het zegt nog niet dat jouw onrust maar één oorzaak heeft.

Een stimulerend middel kan soms sociaal zelfvertrouwen lijken te geven, zonder lichamelijk kalmerend te werken. Vraag je af of je vooral de omgeving anders ervaart, en wat er na afloop met je spanning gebeurt.

Waarom word je er op den duur onrustiger van?

Na alcohol kan angst of onrust terugkomen wanneer het effect uitwerkt. AlcoholInfo beschrijft dat klachten dan soms sterker zijn. Dat gebeurt niet bij iedereen op dezelfde manier, maar het kan verklaren waarom drinken voor rust steeds minder goed lijkt te werken.

Bij regelmatig veel drinken kunnen gewenning en ontwenningsklachten ontstaan. Angst of onrust kan daar deel van zijn. Bespreek dit met je huisarts voordat je abrupt stopt, zodat je niet zelf hoeft te raden of de klachten door alcohol, angst of beide komen.

Het Trimbos-instituut beschrijft een verband tussen angststoornissen en problematisch alcoholgebruik. Angst kan aan drinken voorafgaan, terwijl langdurig drinken klachten ook kan versterken. Welke richting bij jou een rol speelt, vraagt om een persoonlijke beoordeling.

Het middel dempt de onrust van vanavond en legt die van morgen alvast klaar.

Welke onrust komt van het middel, en welke was er al?

Het kan lastig zijn om uit elkaar te halen welke onrust er al was en welke met gebruik of ontwenning samenhangt. Een arts hoeft niet te wachten met helpen totdat je een vast aantal weken gestopt bent. Vertel wanneer de klachten optreden en wat je gebruikt; samen kunnen jullie beslissen hoe je ze volgt en behandelt.

Sommige klachten verminderen wanneer gebruik verandert, andere vragen aparte behandeling. De tabel hieronder kan je helpen om vragen voor je huisarts op een rij te zetten; hij kan geen diagnose stellen.

Wat doe je in de eerste weken als de onrust opkomt?

Beweging, regelmaat en ontspanning kunnen helpen om spanning te beïnvloeden. Thuisarts noemt zulke gewoonten bij angstklachten. Zie ze als steun, niet als bewijs dat angst eenvoudig met een paar gewoonten op te lossen is.

Kijk welke kleine handelingen jou houvast geven op een druk moment:

• Een stevige wandeling of fietstocht op het moment dat de spanning oploopt, in plaats van erna.
• Vaste tijden voor naar bed gaan en opstaan, ook als de eerste nachten onrustig zijn.
• Een paar minuten rustig uitademen, langer uit dan in, als je hoofd op hol slaat.
• Een zorg opschrijven en er een tijd aan geven, zodat die niet de hele avond vult.
• Iemand bellen die weet dat je gestopt bent, als het moment zwaar wordt.

Bij angst kan het helpen om gedachten niet meteen als een voorspelling te behandelen. In een behandeling leer je ook stap voor stap omgaan met situaties die angst oproepen. Bespreek met je huisarts hoe je dat veilig aanpakt. Speelt vooral slapen zonder wiet, lees dan slapen zonder wiet.

Waarom grijp je er juist op spannende momenten naar?

Op een gespannen moment kan een middel veel rust beloven. Binnen de methode noemen we die verwachting de belofte. Het helpt om op te merken wat je ervan verwacht en daarna ook het hele verloop mee te nemen.

Kijk zowel naar het eerste kwartier als naar de dag erna. Misschien was er even minder spanning, terwijl je daarna slechter sliep of opnieuw angstig werd. Door beide momenten mee te wegen, krijg je een eerlijker beeld van wat het gebruik voor je doet.

Inzicht kan je verhouding tot het middel veranderen. Dat gebeurt niet automatisch. Als angst blijft, is passende behandeling belangrijk, ook wanneer je al begrijpt waarom je vroeger gebruikte.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Een online traject gericht op stoppen met je verslaving. Het helpt je de verwachte rust van het middel en de gevolgen van gebruik naast elkaar te zetten.

€197 Bekijk het traject →

Wat als je ook een angststoornis hebt?

Als je zowel angst als problematisch gebruik ervaart, bespreek beide met je huisarts. Ze kunnen elkaar beïnvloeden. Een plan dat naar allebei kijkt, voorkomt dat één kant van het probleem buiten beeld blijft.

Vertel welke middelen en medicijnen je gebruikt, ook als je vooral hulp zoekt voor angst. Dan kan de arts beter beoordelen welke klachten met gebruik of ontwenning samenhangen en welke hulp passend is.

Voel je je ook langdurig somber, lees dan verslaving en depressie. Krijg je juist achterdocht bij wiet, bekijk paranoia door blowen.

Wanneer heb je meteen hulp nodig?

Neem contact op met je huisarts als angst je functioneren beperkt, je niet goed kunt slapen of paniekaanvallen hebt. Bel 112 bij ernstige pijn op de borst, acute benauwdheid of wanneer iemand niet aanspreekbaar is. Bij twijfel over spoed kun je de huisartsenpost bellen.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Heb je gedachten om jezelf iets aan te doen, bel dan 113 Zelfmoordpreventie via 0800 0113. Meer informatie vind je bij het Trimbos-instituut, AlcoholInfo en Thuisarts.

Veelgestelde vragen

Helpt alcohol tegen angst?

Alcohol kan tijdelijk een ontspannen gevoel geven, maar angst of onrust kan later terugkomen of toenemen. Als je vaak om die reden drinkt, bespreek het dan.

Waarom ben ik de dag na het drinken zo angstig?

Na drinken kun je onrustiger worden. Bij veel en regelmatig gebruik kunnen ook ontwenningsklachten meespelen. De oorzaak verschilt per persoon.

Word ik angstiger als ik stop met drinken of blowen?

Dat kan, bijvoorbeeld door ontwenning of omdat een vaste manier van omgaan met spanning wegvalt. Bij ernstige klachten of aanhoudende angst is het goed om hulp te zoeken.

Hoe lang duurt het voordat de onrust minder wordt?

Dat verschilt. Er is geen vaste termijn waarna alle onrust weg moet zijn. Je huisarts kan de klachten al tijdens het minderen of stoppen met je bespreken en passende hulp regelen.

Kan ik zelf stoppen als ik gebruik tegen angst?

Dat hangt af van het middel, je gebruik en je klachten. Langdurig veel alcohol, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen vragen vaak om medisch begeleid stoppen. Bespreek ook je angst met de huisarts.