Liegen over je gebruik: waarom doe je het?

Je zegt dat het twee glazen waren terwijl je weet dat het er meer waren. Of je vertelt dat het al weken goed gaat, hoewel je gisteren nog hebt gebruikt. Misschien merk je pas nadat je iets hebt gezegd dat je opnieuw niet eerlijk bent geweest. Het kan lastig zijn om daarop terug te komen, zeker als je bang bent voor de reactie.

In dit artikel

• Waarom lieg je over je gebruik?
• Tegen wie lieg je, en waarom juist daar?
• Waarom lieg je ook tegen jezelf?
• Wat doet liegen met jou?
• Wat als iemand erachter komt?
• Moet je alles vertellen?
• Wat verandert er aan het liegen als je stopt?
• Wanneer heb je hulp nodig?
• Veelgestelde vragen

Waarom lieg je over je gebruik?

Een leugen kan op dat moment een manier lijken om een gesprek te vermijden. Je hoeft niet uit te leggen hoeveel je gebruikte of waarom het weer anders liep dan je had voorgenomen. De opluchting kan echt zijn, terwijl het probleem waarover je niet praat blijft bestaan.

Soms weet je zelf al dat je meer gebruikt dan je wilt en wil je daar nog niet over spreken. Maar verbergen kan ook voortkomen uit angst voor een oordeel of afwijzing. Uit een leugen alleen kun je niet afleiden wat er precies speelt. Wel kun je onderzoeken wat je probeert te vermijden en wat het je kost om dat vol te houden.

Liegen kan geleidelijk een gewoonte worden. Je noemt een glas minder of geeft een andere verklaring voor een avond waarop je hebt gebruikt. Als je dat vaker doet, kan eerlijk vertellen steeds ingewikkelder voelen. Je moet dan ook terugkomen op wat je eerder hebt gezegd.

Tegen wie lieg je, en waarom juist daar?

Tegen wie je liegt en waarom kan verschillen. Bij iemand die dichtbij je staat, weegt de mogelijke reactie misschien zwaar. Bij een arts kun je bang zijn voor wat er gebeurt als je vertelt hoeveel je gebruikt. Hieronder staan mogelijke zorgen, geen redenen waarom liegen iemand werkelijk beschermt.

Bij medische zorg kan onvolledige informatie onveilige gevolgen hebben. Wat je gebruikt, hoeveel, hoe vaak en in welke combinaties is van belang voor advies en medicijnen. Ook bij stoppen helpt die informatie een arts om ontwenningsrisico’s in te schatten. Heb je eerder te weinig verteld, dan kun je dat alsnog corrigeren.

Waarom lieg je ook tegen jezelf?

Je kunt ook voor jezelf redenen vinden waarom het meevalt. Je kijkt bijvoorbeeld alleen naar vanavond, noemt een week een uitzondering of telt bepaalde momenten niet mee. Daarmee hoef je nog niet onder ogen te zien wat het geheel laat zien.

Dat kan bewust gebeuren, maar ook zonder dat je op dat moment precies merkt wat je weglaat. Niet iedere onjuiste inschatting is een opzettelijke leugen. Het gevolg kan wel zijn dat je beslissingen neemt op basis van een beeld dat niet klopt.

Probeer daarom concreet te blijven: wat gebruikte je, wanneer en wat gebeurde er daarna? Als je iets niet meer weet, hoort die onzekerheid ook bij het beeld. Je hoeft er geen oordeel over je karakter aan toe te voegen om het serieus te nemen.

Wanneer je je gebruik voor jezelf kleiner maakt, wordt het ook moeilijker om anderen een eerlijk beeld te geven.

Wat doet liegen met jou?

Verschillende versies van je verhaal kunnen spanning geven. Je moet onthouden wat je tegen wie hebt gezegd en bent misschien bang dat iemand doorvraagt. Ook wanneer niemand je ermee confronteert, kan dat veel aandacht kosten en afstand scheppen in je contact.

Je kunt jezelf bovendien steeds harder gaan beoordelen. ‘Ik heb gelogen’ wordt dan ‘ik ben onbetrouwbaar’ of ‘ik deug niet’. Als gebruik tijdelijk verlichting geeft van dat gevoel, kan het opnieuw aantrekkelijk worden. Dat is een mogelijke samenhang, geen verklaring die voor iedereen geldt.

Het helpt om te kijken naar de relatie tussen je gebruik en het liegen. Je kunt erkennen dat je iemand hebt misleid en verantwoordelijkheid nemen voor de gevolgen, zonder jezelf tot dat gedrag te beperken. Meer over hoe zo’n oordeel over jezelf kan ontstaan lees je in verslaving en schaamte.

Wat als iemand erachter komt?

Als iemand ontdekt dat je hebt gelogen, kan je eerste neiging zijn om te ontkennen of te zeggen dat het wel meevalt. Je partner heeft iets gevonden, een vriend vraagt door of je kind merkt dat je verhaal niet klopt. Zo’n moment kan spannend zijn, maar een nieuwe uitleg die niet waar is maakt het moeilijker om weer een eerlijk gesprek te voeren.

Erken wat klopt en wat je eerder niet eerlijk hebt verteld. Voor de ander kan naast het gebruik ook het geschonden vertrouwen zwaar wegen. Je kunt zeggen dat je het kleiner hebt gemaakt en nog niet goed weet hoe je verdergaat. Vermijd een grote belofte die vooral bedoeld is om de reactie te laten stoppen; bespreek ook welke concrete hulp of verandering nodig is.

Eerlijkheid kan opluchten, maar geeft geen garantie op een rustig gesprek of meteen hersteld vertrouwen. De ander kan boos zijn, vragen hebben of afstand willen. Is er dreiging of geweld, zet dan veiligheid voorop en zoek hulp om te bepalen hoe je dit kunt bespreken.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Een online traject gericht op stoppen met je verslaving. Je onderzoekt wat het middel aantrekkelijk maakt en hoe je vanuit je eigen keuze wilt stoppen, in je eigen tempo.

€197 Bekijk het traject →

Moet je alles vertellen?

Je hoeft niet in één gesprek je hele verleden aan iedereen te vertellen. Je kunt kiezen met wie je begint en wat je op welk moment bespreekt. Dat is iets anders dan relevante informatie blijven verzwijgen waardoor een ander risico loopt of beslissingen neemt op basis van een onjuist beeld.

Een begin kan zijn dat je voor jezelf opschrijft wat je werkelijk gebruikt. Je huisarts kan vervolgens met je kijken welke hulp nodig is en hoe je veilig kunt stoppen. Die heeft een medisch beroepsgeheim, met beperkte wettelijke uitzonderingen. Vraag gerust hoe je informatie wordt behandeld als juist die zorg je tegenhoudt om te vertellen.

Je kunt hulp zoeken voordat iedereen in je omgeving op de hoogte is. Tegelijk vraagt wat direct gevolgen heeft voor anderen om aandacht, bijvoorbeeld hun veiligheid, de zorg voor kinderen of gezamenlijke geldzaken. Bespreek met een hulpverlener hoe je daar eerlijk en veilig over kunt zijn, in plaats van te wachten tot het gebruik helemaal is opgelost.

Wat verandert er aan het liegen als je stopt?

Als je stopt met gebruiken, valt een reden weg om nieuw gebruik te verbergen. Dat kan rust geven in gesprekken. Het betekent niet dat het liegen vanzelf stopt of dat eerdere leugens geen rol meer spelen. Angst voor een reactie, schaamte en de gewoonte om iets achter te houden kunnen blijven bestaan.

Je hoeft daarom niet te wachten met eerlijker worden tot je bent gestopt. Openheid en hulp bij je gebruik kunnen juist samen opgaan. Onderzoek ook wat het middel je nog belooft en waarom je dat buiten beeld wilt houden. Meer over hoe verbergen en drinken samen kunnen gaan lees je in stiekem drinken.

Wanneer heb je hulp nodig?

Vertel je huisarts wat je gebruikt en wat er bij eerdere pogingen om te stoppen gebeurde. Die informatie helpt om te beoordelen welke begeleiding veilig is. Als schaamte, angst of somberheid je belemmert, kun je dat ook bespreken. Heb je gedachten aan zelfdoding, bel dan 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl. Bij onmiddellijk levensgevaar bel je 112.

Stop niet zomaar plotseling als je al lange tijd veel alcohol drinkt of regelmatig GHB gebruikt: de ontwenning kan gevaarlijk zijn. Vraag vooraf medische hulp. Bij langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen en opioïde pijnstillers is vaak een geleidelijk afbouwplan met een arts nodig. Ook wanneer je het gebruik verborgen hebt gehouden, kun je daar nu hulp voor vragen.

Bij Jellinek lees je over signalen van problematisch alcoholgebruik. Voor een anoniem gesprek over drugs kun je contact opnemen met de Drugs Infolijn. Thuisarts geeft informatie over stoppen en de hulp die daarbij mogelijk is.

Veelgestelde vragen

Waarom lieg ik over mijn gebruik?

Dat kan verschillende redenen hebben, zoals schaamte, angst voor ruzie of de wens om vragen over je gebruik te vermijden. Het kan tijdelijk rust geven, maar houdt het gebruik buiten beeld en kan vertrouwen beschadigen.

Is liegen een teken van verslaving?

Verbergen kan een signaal zijn dat je gebruik aandacht nodig heeft, maar is op zichzelf geen bewijs van verslaving. Jellinek noemt stiekem drinken als mogelijk signaal bij het ontstaan van alcoholproblemen. Kijk ook naar de gevolgen van je gebruik en wat er gebeurt wanneer je probeert te stoppen of te minderen.

Hoe stop je met liegen over je gebruik?

Begin met een eerlijk beeld van je gebruik en corrigeer wat je eerder onjuist hebt verteld. Een huisarts of andere hulpverlener kan helpen om vervolgstappen te bepalen. Je hoeft niet eerst gestopt te zijn om eerlijker te worden.

Moet ik mijn partner alles vertellen?

Niet alles hoeft in één gesprek. Neem wel verantwoordelijkheid voor informatie die je partner nodig heeft voor de eigen veiligheid en gezamenlijke beslissingen. Als je niet weet hoe je dat veilig kunt bespreken, vraag dan begeleiding.

Waarom is het belangrijk om eerlijk te zijn tegen mijn huisarts?

Een arts heeft juiste informatie over je gebruik nodig om medicijnen, risico’s en veilige begeleiding bij stoppen te beoordelen. Je huisarts heeft een medisch beroepsgeheim. Als je eerder niet volledig bent geweest, kun je dat alsnog vertellen.