Verslaafd aan codeïne: hoe kom je ervan af?

Misschien kreeg je codeïne tegen pijn of hoest, of gebruikte je het als onderdeel van lean. Je kunt merken dat je het vaker neemt, meer nodig lijkt te hebben of je niet prettig voelt zonder. Hoe het begon, bepaalt niet alleen wat je nu nodig hebt. Hieronder lees je welke stappen verstandig zijn en wat je met je huisarts kunt bespreken.

In dit artikel

• Hoe kom je van een codeïneverslaving af?
• Hoe raak je verslaafd aan codeïne?
• Waaraan zie je dat het meer is geworden?
• Hoe bouw je codeïne af met je huisarts?
• Wat als je codeïne als lean of purple drank gebruikt?
• Waarom trekt codeïne zo, ook als je wilt stoppen?
• Wat als je codeïne nodig had tegen pijn of hoest?
• Wanneer is codeïne gevaarlijk?
• Veelgestelde vragen

Hoe kom je van een codeïneverslaving af?

Begin met een gesprek met je huisarts of voorschrijver. Codeïne is een opioïd dat in het lichaam deels wordt omgezet in morfine. Na herhaald of langdurig gebruik kunnen afhankelijkheid en ontwenningsklachten ontstaan. Of en hoe je afbouwt, hangt af van je gebruik en gezondheid.

Vertel hoeveel je werkelijk neemt, hoelang al en welke andere middelen meespelen. Samen kunnen jullie bepalen of stoppen in één keer passend is of dat je een afbouwplan nodig hebt. Daarnaast kun je onderzoeken waarom codeïne aantrekkelijk bleef, zodat je ook met die kant van het gebruik iets kunt doen.

Hoe raak je verslaafd aan codeïne?

Codeïne kan bij herhaald gebruik tot gewenning en afhankelijkheid leiden. Het Farmacotherapeutisch Kompas raadt bij gebruik van vier weken of langer aan de dosis geleidelijk te verlagen. Het advies om codeïne bij pijn hooguit drie dagen te gebruiken is een voorschrijfadvies; het betekent niet dat iedereen na drie dagen afhankelijk wordt.

Codeïne werkt niet bij iedereen hetzelfde. Een deel wordt in het lichaam omgezet in morfine; het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft dat die omzetting bij sommige mensen sterk verminderd is en bij anderen juist snel gaat. Probeer daarom niet zelf op basis van het effect je dosis te verhogen.

Waaraan zie je dat het meer is geworden?

Let op verschuivingen in hoeveelheid, frequentie en de redenen waarom je neemt. Ben je eerder door je voorraad heen, neem je buiten het recept om codeïne of krijg je klachten wanneer je mindert? Bespreek dat met je huisarts zonder te wachten op een officieel etiket.

Hoe bouw je codeïne af met je huisarts?

Bij langdurig gebruik kan geleidelijk afbouwen ontwenningsklachten verminderen. Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt vier weken of langer als moment waarop afbouwen raadzaam is. Het tempo bespreek je met je huisarts; een schema van iemand anders is geen persoonlijk advies.

Noem ook gebruik buiten het recept en vertel of je alcohol, slaap- of kalmeringsmiddelen, pregabaline of andere opioïden gebruikt. Die combinaties kunnen het risico veranderen. In oxycodon afbouwen lees je over een ander middel; neem daarvan geen schema over.

Wat als je codeïne als lean of purple drank gebruikt?

Met lean of purple drank wordt meestal een mengsel van hoestdrank en frisdrank bedoeld. Volgens Jellinek kunnen codeïne en promethazine erin zitten. De samenstelling van een product dat je krijgt of koopt kan verschillen; ga er niet op af dat het een onschuldig drankje is.

Codeïne kan afhankelijkheid geven en bij hoge doses of in combinatie met andere dempende middelen de ademhaling onderdrukken. Ook promethazine kan versuffen. Gebruik je lean regelmatig, vertel dan aan je huisarts wat erin zit voor zover je dat weet en hoeveel je neemt.

Waarom trekt codeïne zo, ook als je wilt stoppen?

Codeïne kan aantrekkelijk blijven door pijnstilling, rust of verdoving. Binnen de methode heet wat je ervan verwacht de belofte. Welke verwachting voor jou meespeelt, kun je onderzoeken zonder er meteen één verklaring van te maken.

Bekijk een gewone dag met én zonder codeïne. Wat helpt het middel, en welke nadelen merk je, zoals sufheid, verstopping of onrust bij minderen? Misschien speelt je oorspronkelijke pijn nog mee. Die hoort ook in het gesprek met je huisarts, zodat stoppen niet alleen een dosisvraag wordt.

Codeïne legde een zachte laag tussen jou en de dag. Maar die laag hield ook de goede dingen buiten.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Een online traject gericht op stoppen met je verslaving door het patroon van verlangen en gebruik te onderzoeken. Bij codeïne kan het naast, maar niet in plaats van, een medisch afbouwplan gevolgd worden.

€197 Bekijk het traject →

Wat als je codeïne nodig had tegen pijn of hoest?

Codeïne kan ook bij voorgeschreven gebruik tot lichamelijke gewenning leiden. Dat zegt op zichzelf nog niet dat er sprake is van een verslaving. Vertel je huisarts hoe het gebruik is veranderd; die informatie is nodig om veilig verder te gaan.

Als je codeïne nam tegen pijn of hoest, bespreek dan ook hoe die klacht nu behandeld kan worden. Een andere aanpak kan nodig zijn wanneer de klacht blijft bestaan. Meer over afhankelijkheid van pijnstillers lees je in verslaafd aan pijnstillers.

Wanneer is codeïne gevaarlijk?

Het risico op een gevaarlijk trage ademhaling neemt toe bij hoge doses en combinaties met alcohol, benzodiazepinen of andere dempende middelen. Het Farmacotherapeutisch Kompas waarschuwt ook voor combinaties met gabapentinoïden zoals pregabaline. Bel 112 als iemand niet wakker wordt, blauwe lippen heeft of niet normaal ademt. Na een gebruikspauze kan een oude opioïdendosis extra gevaarlijk zijn.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Heb je gedachten om jezelf iets aan te doen, bel dan 113 Zelfmoordpreventie via 0800 0113. Meer informatie vind je bij het Farmacotherapeutisch Kompas, Jellinek en Thuisarts.

Veelgestelde vragen

Is codeïne verslavend?

Ja. Het Farmacotherapeutisch Kompas schrijft dat bij herhaald gebruik tolerantie en lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid kunnen ontstaan.

Kun je in één keer stoppen met codeïne?

Dat kan na kort gebruik soms, maar hangt af van je situatie. Bij gebruik van vier weken of langer is geleidelijk afbouwen volgens het Farmacotherapeutisch Kompas raadzaam. Overleg met je huisarts voordat je je dosis verandert.

Wat zijn de ontwenningsverschijnselen van codeïne?

Mogelijke klachten zijn onrust, zweten, buikklachten, spierpijn en slecht slapen. Hoe sterk ze zijn, verschilt per persoon en gebruik. Bespreek klachten met je huisarts.

Wat is lean of purple drank?

Lean is meestal hoestdrank gemengd met frisdrank; volgens Jellinek kunnen codeïne en promethazine erin zitten. Het kan afhankelijkheid en gevaarlijke versuffing geven, zeker in combinatie met andere middelen.

Mag je codeïne combineren met alcohol?

Nee, liever niet. Alcohol en andere dempende middelen vergroten volgens het Farmacotherapeutisch Kompas de kans op ademhalingsdepressie.

Welke hulp is er naast de huisarts?

Als afbouwen met de huisarts niet genoeg is, kan de huisarts je verwijzen naar de verslavingszorg. Daar krijg je begeleiding bij het afbouwen, gesprekken en soms een opname. Anoniem advies krijg je bij de Drugs Infolijn via 0900-1995.