Hoe kom je van een heroïneverslaving af?

Over heroïne wordt veel geoordeeld. Daardoor raakt gemakkelijk uit beeld dat achter het gebruik iemand staat die probeert de dag door te komen. Dit artikel legt uit wat lichamelijke afhankelijkheid doet, welke behandeling mogelijk is en waarom herstel meer vraagt dan alleen de eerste dagen zonder heroïne.

In dit artikel

• Hoe snel raakt iemand verslaafd aan heroïne?
• Wat gebeurt er als je stopt?
• Hoe kom je van een heroïneverslaving af?
• Waarom is methadon geen mislukking?
• Waaraan merk je dat de dag eromheen is gaan draaien?
• Waarom is het gevaarlijkste moment juist na een periode zonder?
• Wat doet al dat oordeel met iemand die gebruikt?
• Wanneer bel je 112, en wat is naloxon?
• Veelgestelde vragen

Hoe snel raakt iemand verslaafd aan heroïne?

Sneller dan bij vrijwel elk ander middel, en dat komt door de tolerantie. Drugsinfo schrijft het kort: het lichaam went snel aan heroïne en iemand moet meer gebruiken voor hetzelfde effect.

Wat daarop volgt is de kern van dit middel. Zodra het is uitgewerkt, voelt iemand zich ziek: transpireren, klam en koud zijn, kippenvel, een lopende neus, buikkrampen en pijn in armen en benen. Vanaf dat punt gaat gebruiken niet meer over een prettig gevoel, maar over het voorkomen van dat zieke gevoel.

Dat is een belangrijk onderscheid, ook voor iemand die ernaar kijkt van een afstand. De meeste mensen die dagelijks heroïne gebruiken doen dat niet voor de roes. Ze doen het om de dag door te komen zonder ziek te zijn, en dat is iets heel anders dan genieten.

Wat gebeurt er als je stopt?

Je wordt een aantal dagen flink ziek, en het gaat daarna over. Jellinek beschrijft wat er optreedt: onrust en angst, wijde pupillen, een lopende neus, gapen, afwisselend koude rillingen en zweten, buikkrampen met diarree of braken, spiertrekkingen in rug en benen, spierpijn, kippenvel, en een verhoogde bloeddruk en lichaamstemperatuur.

De tijdlijn is redelijk voorspelbaar. De eerste verschijnselen komen binnen enkele uren na de laatste keer, de tweede en derde dag zijn het ergst, en na vier tot zes dagen nemen ze langzaam af. Hoe zwaar het is hangt af van hoe lang en hoeveel er is gebruikt.

Dat noem ik er niet bij zodat je kunt gaan aftellen. Het staat er omdat de meeste mensen die dit lezen denken dat het eindeloos duurt, en dat idee is op zichzelf een reden om niet te beginnen. Wat er lichamelijk gebeurt bij het stoppen van middelen in het algemeen staat in wat er in je lichaam gebeurt als je stopt.

Hoe kom je van een heroïneverslaving af?

Via de verslavingszorg, en in de praktijk bijna altijd met vervangende medicatie. Methadon of buprenorfine neemt de onthoudingsverschijnselen weg, zodat het lichaam eruit is en het leven weer ergens over kan gaan.

De gewone eerste stap is je huisarts of rechtstreeks de verslavingszorg in je regio. Daar wordt bekeken wat er nodig is: alleen medicatie, medicatie met begeleiding, of een opname. Dat is geen keuze die je alleen hoeft te maken en ook geen keuze die je alleen kúnt maken.

Het tweede deel begint pas daarna, en daar gaat dit traject over. Als het lichaam rustig is, komt de vraag terug die er al die tijd onder lag: wat deed dit voor me, en wat komt daarvoor in de plaats? Meer daarover staat in hoe je van een verslaving af komt.

Waarom is methadon geen mislukking?

Methadon is een behandeling, geen bewijs dat iemand het niet op eigen kracht redt. Het geeft stabiliteit waar heroïnegebruik de dag juist onvoorspelbaar kan maken. Toch kan het voelen alsof je niet werkelijk bent gestopt, zeker wanneer anderen er zo naar kijken.

Wat wel klopt, en dat hoort erbij: methadon is volgens Jellinek net zo verslavend als heroïne, en wie er ooit vanaf wil merkt dat de onthoudingsverschijnselen langer duren, tot wel twee of drie weken. Het verschil is dat de roes wegvalt, en daarmee ook de hele dag van regelen, wachten en ziek worden.

De winst zit in de ruimte die daardoor kan ontstaan. De dag hoeft niet meer volledig te draaien om regelen, wachten, gebruiken en voorkomen dat je ziek wordt. Wat je later met de medicatie wilt, bespreek je op een rustig moment met je behandelaar.

Waaraan merk je dat de dag eromheen is gaan draaien?

Niet alleen aan de hoeveelheid. Kijk vooral naar de manier waarop gebruik je tijd, keuzes, contacten en gevoel van veiligheid is gaan bepalen.

De vijfde rij is de gevaarlijkste en wordt zelden zo genoemd. Alleen gebruiken is bij dit middel het grootste risico dat er is, want er is dan niemand die 112 kan bellen.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

Het online traject waarmee je stopt met je verslaving, niet op wilskracht maar doordat je ziet wat het middel je belooft en wat de hele ronde je kost. Naast de behandeling die je met je arts of behandelaar afspreekt, niet in plaats daarvan.

€197 Bekijk het traject →

Waarom is het gevaarlijkste moment juist na een periode zonder?

Omdat de tolerantie dan weg is. Drugsinfo zegt het onomwonden: als iemand een tijdje is gestopt is die tolerantie verdwenen, en als die persoon dan weer gaat gebruiken en de oude dosis neemt is dat gevaarlijk.

Dat is de bittere omkering van dit middel. Niet het gebruiken op zijn zwaarst is het dodelijkst, maar de eerste keer na een goede periode: na een opname, na detentie, na een paar weken waarin het lukte. Precies op het moment dat iemand het beste bezig was.

Daar komt de combinatie bij, en die is minstens zo belangrijk. Heroïne samen met benzodiazepinen of alcohol is levensgevaarlijk, schrijft Drugsinfo, want de ademhaling kan dan stoppen. Wie na een tijd zonder weer gebruikt en er ook nog iets bij drinkt, loopt het grootste risico dat er is.

Wat doet al dat oordeel met iemand die gebruikt?

Oordeel kan ervoor zorgen dat iemand zich verder terugtrekt en minder eerlijk durft te zijn over het gebruik. Schaamte maakt hulp vragen niet eenvoudiger en veiliger gebruiken niet vanzelfsprekender. Ze maakt vooral dat iemand steeds meer alleen komt te staan.

Na het gebruik kan er een harde conclusie over jezelf ontstaan: kijk wat er van mij geworden is. Zo’n gedachte voelt misschien als eerlijkheid, maar maakt de afstand tot hulp groter. Wanneer je jezelf al hebt afgeschreven, lijkt een volgende keer gebruiken ook minder verschil te maken.

Die conclusie is geen volledig beeld van wie je bent. Je kunt eerlijk kijken naar wat er is gebeurd zonder jezelf ermee samen te laten vallen. Over hoe zo’n conclusie werkt en wat er verandert wanneer je haar als gedachte herkent gaat wat is verslaving, en is het een ziekte.

Wanneer bel je 112, en wat is naloxon?

Bel 112 bij een trage of onregelmatige ademhaling, blauwe lippen, bewusteloosheid of speldenpuntpupillen. Leg iemand die buiten bewustzijn is op zijn zij en blijf erbij. Gebruik nooit alleen: bij een overdosis is er dan niemand die kan bellen.

Naloxon is een noodmedicijn dat de werking van een opioïde tijdelijk blokkeert, zodat iemand weer kan ademen. Het werkt korter dan de meeste opioïden, dus soms zijn meerdere doses nodig en blijft 112 altijd nodig. In Nederland valt het onder de Geneesmiddelenwet: je krijgt het alleen via een arts bij de apotheek. Vraag ernaar bij je behandelaar of huisarts.

Stop niet op eigen houtje na dagelijks gebruik en verander niets aan je methadon of buprenorfine zonder overleg. Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Betrouwbare uitleg staat bij Drugsinfo, Jellinek en Thuisarts. Dit traject vervangt geen medische behandeling, acute psychiatrische zorg, crisisinterventie of traumabehandeling.

Veelgestelde vragen

Is heroïne verslavend?

Ja, en lichamelijk sneller dan bijna elk ander middel. Het lichaam went snel, waardoor er meer nodig is voor hetzelfde effect. Zodra het is uitgewerkt voelt iemand zich ziek, en vanaf dat punt gaat gebruiken vooral over het voorkomen daarvan.

Hoe lang duren de onthoudingsverschijnselen van heroïne?

Volgens Jellinek beginnen ze binnen enkele uren na de laatste keer, zijn de tweede en derde dag het ergst, en nemen ze na vier tot zes dagen langzaam af. Hoe zwaar het is hangt af van hoe lang en hoeveel er is gebruikt.

Is stoppen met heroïne levensgevaarlijk?

De onthoudingsverschijnselen zelf zijn zwaar maar niet levensbedreigend zoals bij alcohol of GHB. Het echte gevaar zit in het opnieuw gebruiken: na een periode zonder is de tolerantie weg en kan de oude dosis dodelijk zijn. Combineren met alcohol of kalmeringsmiddelen is dan extra riskant.

Hoe kom je van een heroïneverslaving af?

In Nederland via de verslavingszorg, meestal met methadon of buprenorfine. Die vangen de onthoudingsverschijnselen op, zodat het lichaam eruit is. De eerste stap is je huisarts of de verslavingszorg in je regio.

Is methadon net zo verslavend als heroïne?

Volgens Jellinek wel, en de onthoudingsverschijnselen duren bij methadon langer: tot wel twee of drie weken. Het verschil is dat de roes wegvalt, en daarmee ook de dag van regelen, wachten en ziek worden.

Wat doe je bij een overdosis?

Bel 112, leg de persoon op zijn zij en blijf erbij. Let op een trage of onregelmatige ademhaling, blauwe lippen en speldenpuntpupillen. Naloxon kan de werking tijdelijk blokkeren, maar het werkt korter dan de meeste opioïden, dus 112 blijft altijd nodig.