Stoppen met drugs: waar begin je?

Misschien wil je stoppen en weet je nog niet hoe. Misschien twijfel je zelfs nog of je het echt wilt. Je hoeft die twijfel niet eerst op te lossen. De eerste stap is praktisch: breng in kaart wat je gebruikt en vraag welke manier van stoppen medisch verantwoord is.

In dit artikel

• Waar begin je als je wilt stoppen met drugs?
• Bij welke middelen is stoppen medisch gevaarlijk?
• Wat gebeurt er bij de huisarts?
• Moet je het zeker weten voordat je begint?
• Wat adviseert het veld, en waar loopt dat vast?
• Wat helpt dan wel?
• Kun je het alleen, of heb je hulp nodig?
• Wanneer heb je een arts nodig?
• Veelgestelde vragen

Waar begin je als je wilt stoppen met drugs?

Begin met vier dingen: welk middel of welke middelen je gebruikt, hoeveel, hoe vaak en hoelang. Noteer ook medicijnen en wat er bij eerdere stoppogingen gebeurde.

Met die informatie kan je huisarts of verslavingszorg beoordelen of je direct kunt stoppen, geleidelijk moet afbouwen of medische begeleiding nodig hebt. Dat is geen oordeel over je motivatie, maar een veiligheidsvraag.

Daarna kun je een plan maken voor de eerste dagen en weken. Denk aan steun, slaap, eten, risicomomenten en wat je doet wanneer het verlangen sterk wordt.

Bij welke middelen is stoppen medisch gevaarlijk?

DRUGSinfo waarschuwt vooral voor stoppen zonder hulp bij GHB, alcohol en benzodiazepinen. Ontwenning kan daarbij ernstig of levensgevaarlijk verlopen, onder meer door toevallen of een delier.

Bij opioïden zoals heroïne en oxycodon zijn de ontwenningsklachten meestal niet op dezelfde manier levensgevaarlijk, maar ze kunnen wel zeer zwaar zijn en complicaties geven. Bovendien is de kans op een overdosis na een terugval groter doordat de tolerantie snel daalt. Begeleide ontgifting is daarom sterk aan te raden.

Gebruik je meerdere middelen door elkaar, laat dan altijd een arts naar de combinatie kijken. De risico's zijn niet simpelweg bij elkaar op te tellen. Wat er in de eerste periode per middel kan gebeuren staat in wat er in je lichaam gebeurt als je stopt.

Wat gebeurt er bij de huisarts?

De huisarts vraagt meestal welk middel je gebruikt, hoeveel en hoe vaak, hoelang dat al zo is en welke lichamelijke of psychische klachten je hebt. Ook ander middelen- en medicijngebruik is belangrijk.

Vertel wat er gebeurde toen je eerder minderde of stopte. Op basis daarvan kan de huisarts beoordelen of stoppen thuis verantwoord is, medicatie of een afbouwschema nodig is, of dat verwijzing naar verslavingszorg passender is.

Je hoeft jezelf daarvoor geen etiket te geven. Je mag ook een afspraak maken terwijl je nog twijfelt. Eerlijkheid over je gebruik helpt de huisarts om je veilig en zonder oordeel te adviseren.

Online traject · elf lessen

Van verslaving naar vrij leven

In dit online traject onderzoek je wat het middel je lijkt te geven en wat het hele patroon je kost. Zo werk je toe van ‘ik mag niet meer’ naar ‘ik wil niet meer’. Medische begeleiding blijft daar altijd naast staan wanneer die nodig is.

€197 Bekijk het traject →

Moet je het zeker weten voordat je begint?

Nee. Je kunt hulp zoeken en informatie verzamelen terwijl een deel van je nog wil gebruiken. Twijfel hoort vaak bij verandering, juist omdat het middel naast nadelen ook iets lijkt te bieden.

Je hoeft dus niet te wachten op volledige zekerheid. Laat eerst beoordelen wat veilig is en kijk vervolgens eerlijk naar beide kanten: wat zoek je in het gebruik en wat kost het je in de praktijk?

Die inventarisatie neemt de beslissing niet voor je. Ze maakt wel duidelijker waar je werkelijk voor kiest. Van daaruit kun je een doel bepalen: stoppen, minderen of eerst een gesprek met een professional.

Wat adviseert het veld, en waar loopt dat vast?

Veel adviezen zijn praktisch en bruikbaar: noteer de voor- en nadelen, houd bij wanneer je gebruikt, verwijder voorraad, vermijd risicomomenten en vertel iemand wat je van plan bent. Ook een plan voor onthoudingsklachten en sterk verlangen kan helpen.

Die voorbereiding maakt stoppen niet moeiteloos. Op een moeilijk moment kan het verlangen sterker voelen dan de redenen die je eerder opschreef. Dat is geen bewijs van een zwak karakter; het laat zien hoe sterk het aangeleerde patroon kan zijn.

Gebruik praktische afspraken daarom als steun, niet als enige fundament. Onderzoek ook waarom het middel aantrekkelijk blijft en zoek hulp wanneer je merkt dat je steeds opnieuw vastloopt. Waarom discipline alleen vaak onvoldoende is staat in waarom wilskracht meestal niet genoeg is.

Wat helpt dan wel?

Kijk op een rustig moment naar het hele patroon, niet alleen naar het gebruik zelf. Wat verwacht je ervan: rust, energie, contact, verdoving of zelfvertrouwen?

Leg die verwachting naast de hele ervaring: het regelen, het geld, de nacht, de dag erna en de invloed op werk en relaties. Misschien zie je dat het middel iets kort geeft en tegelijk veel terugneemt.

Wanneer dat beeld verandert, kan stoppen minder als een verbod gaan voelen. Dat neemt niet weg dat onthoudingsklachten, gewoonte en moeilijke omstandigheden nog aandacht vragen. Inzicht, praktische steun en professionele hulp kunnen elkaar juist aanvullen.

Hoe dat mechanisme in elkaar zit staat in wat is verslaving, en wat er in de weken daarna verandert in hoe kom je van een verslaving af.

Kun je het alleen, of heb je hulp nodig?

Bij GHB, langdurig of zwaar alcoholgebruik en slaap- of kalmeringsmiddelen is medische begeleiding noodzakelijk. Bij opioïden is begeleiding sterk aan te raden, mede vanwege de zware ontwenning en het overdoserisico na terugval.

Bij andere middelen lukt stoppen soms zelfstandig, maar hulp kan de kans op herstel vergroten. Een huisarts, verslavingszorg of andere behandelaar kan ondersteunen bij ontwenningsklachten, psychische problemen, terugval en de omstandigheden die het gebruik in stand houden.

Hulp vragen zegt niets negatiefs over jou of over hoe ernstig het “zou moeten” zijn. Je hoeft niet eerst vast te lopen voordat je ondersteuning mag gebruiken.

Wanneer heb je een arts nodig?

Gebruik je dagelijks of veel, heb je eerder zware klachten gehad bij het stoppen, of gebruik je meerdere middelen door elkaar? Overleg dan met je huisarts voordat je stopt of sterk mindert. Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden.

Bel 112 bij bewusteloosheid of een afwijkende ademhaling, bij een toeval of insult, bij verwardheid of hallucinaties, bij hoge koorts, of bij een snelle of onregelmatige hartslag. Laat iemand die niet aanspreekbaar is nooit alleen zijn roes uitslapen.

Betrouwbare uitleg staat bij DRUGSinfo van het Trimbos-instituut, bij Jellinek en bij Thuisarts. Dit traject vervangt geen medische afbouw, acute psychiatrische zorg, crisisinterventie of traumabehandeling.

Veelgestelde vragen

Waar begin je als je wilt stoppen met drugs?

Breng eerst in kaart welk middel of welke middelen je gebruikt, hoeveel, hoe vaak en hoelang. Bespreek bij GHB, alcohol, slaap- of kalmeringsmiddelen en opioïden altijd met een arts hoe je veilig stopt. Maak daarna een plan voor de eerste dagen, steun en risicomomenten.

Bij welke drugs is zelf stoppen gevaarlijk?

Plotseling stoppen kan vooral bij GHB, langdurig of zwaar alcoholgebruik en benzodiazepinen levensgevaarlijk zijn, bijvoorbeeld door toevallen of een delier. Bij opioïden is ontwenning doorgaans niet op dezelfde manier levensgevaarlijk, maar begeleiding is sterk aan te raden vanwege de zware klachten en het overdoserisico na terugval.

Moet je zeker weten dat je wilt stoppen voordat je begint?

Nee. Je kunt informatie verzamelen en hulp zoeken terwijl je nog twijfelt. Uitzoeken of het veilig kan en eerlijk bekijken wat het middel je oplevert, zijn allebei stappen die je kunt zetten zonder dat je het al zeker weet.

Hoe lang duurt het voordat je lichaam er vanaf is?

Dat verschilt sterk per middel en per persoon, en het lichamelijke deel is bij de meeste middelen het kortste deel. Wat er per middel speelt kun je nalezen in de artikelen over dat middel, en je huisarts kan zeggen wat in jouw situatie te verwachten is.

Kun je in je eentje stoppen met drugs?

Bij sommige middelen lukt dat, maar professionele of sociale steun kan de kans op herstel vergroten. Bij GHB, langdurig of zwaar alcoholgebruik en slaap- of kalmeringsmiddelen is medische begeleiding nodig. Ook bij opioïden is begeleiding sterk aan te raden.

Wat als je al vaker geprobeerd hebt te stoppen?

Dat betekent niet dat je niet kunt stoppen. Kijk samen met een professional of vertrouwd persoon naar wat er vlak voor het gebruik gebeurde en welke steun ontbrak. Pas je plan daarop aan. Herstel verloopt vaak met bijsturen en opnieuw beginnen.