Ibogaine tegen verslaving: werkt het en is het veilig?

Let op: Gebruik je opioïden, alcohol of kalmeringsmiddelen, stop of wissel dan niet zonder je arts.

Misschien lees je over ibogaïne nadat stoppen lastig bleek. Verhalen over een korte behandeling die de drang wegneemt kunnen aantrekkelijk zijn. Juist daarom is het goed om apart te kijken naar wat het onderzoek laat zien en welke risico's zijn gemeld.

Hieronder lees je eerlijk wat ibogaine is. Je leest wat het onderzoek wel en niet laat zien en hoe het zit met je hart en de wet. Daarna gaat het over de vraag erachter: waarom trekt een snelle uitweg zo, en waar begint stoppen werkelijk? Het antwoord is de Doorzien-methode. Die vormt de basis van Van verslaving naar vrij leven, het online traject dat ik maakte.

In dit artikel

• Werkt ibogaine tegen verslaving?
• Wat is ibogaine en wat doet het?
• Hoe gevaarlijk is ibogaine voor je hart?
• Mag ibogaine in Nederland?
• Waarom is één behandeling die alles oplost zo aantrekkelijk?
• Waarom neemt geen middel de reden van je gebruik weg?
• Waarom werkt niet meer willen beter dan een verbod?
• Wat kun je doen in plaats van een ibogaine behandeling?
• Veelgestelde vragen

Werkt ibogaine tegen verslaving?

Er zijn aanwijzingen, maar er is geen bewijs dat ibogaine veilig en blijvend werkt. De Nederlandse richtlijn opiaatverslaving schrijft dat ibogaine bij mensen die afhankelijk zijn van opiaten lijkt bij te dragen aan het onderdrukken van ontwenningsverschijnselen en het sterk verminderen van de drang. Tegelijk noemt die richtlijn het onderzoek naar de werkzaamheid onvoldoende, op enkele cohortstudies na.

De auteurs van een overzichtsstudie uit 2022 zien gunstige resultaten, maar vinden strenge studies in een medische omgeving nodig. Jellinek concludeert dat ibogaine soms lijkt te helpen, maar dat er meer onderzoek nodig is voordat het echt gebruikt kan worden.

Ook als ibogaine de ontwenningsklachten van opioïden dempt, blijft de reden dat je je oude middel gebruikte bestaan. Daar kom ik verderop op terug.

Wat is ibogaine en wat doet het?

Ibogaine is een hallucinogene stof uit de wortel van de iboga, een struik uit West-Centraal-Afrika. Je ziet het ook gespeld als ibogaïne. In Gabon wordt de geraspte wortelschors van oudsher gegeten tijdens ceremonies van de Bwiti-religie, schrijft Jellinek.

De effecten houden volgens Jellinek 12 tot 24 uur aan. Mensen menen beelden uit hun kindertijd te zien. Ze voelen zich extreem gelukkig, of worden juist overvallen door enorme angst.

In je lichaam wordt ibogaine omgezet in noribogaine. Volgens een overzichtsartikel over ibogaine en het hart blijft die stof veel langer in je lichaam. De halfwaardetijd is 28 tot 49 uur, tegen 4 tot 7 uur voor ibogaine zelf. Het effect op je lichaam kan dus langer duren dan de merkbare roes.

Hoe gevaarlijk is ibogaine voor je hart?

Ibogaine kan ernstige hartritmestoornissen veroorzaken die dodelijk kunnen aflopen, ook bij een lage dosis. Dat schrijft Jellinek. Het middel verlengt de QTc-tijd, een meetwaarde op het hartfilmpje, en dat kan volgens een overzichtsartikel uit 2026 uitmonden in levensgevaarlijke ritmestoornissen.

In een Nederlands onderzoek kregen 14 mensen die afhankelijk waren van opioïden ibogaine onder medisch toezicht. Bij de helft liep de QTc-tijd op tot boven 500 milliseconden, en bij zes van de veertien bleef hij langer dan 24 uur boven 450 milliseconden. Vervolgonderzoek uit 2024 liet zien dat mensen ibogaine heel verschillend afbreken, door verschillen in het gen CYP2D6. Het harteffect hing samen met de hoeveelheid ibogaine in het bloed.

Er zijn ook sterfgevallen. De richtlijn bespreekt een analyse van 19 sterfgevallen tussen 1990 en 2008, binnen 72 uur na inname. Van 14 van hen was een autopsierapport beschikbaar; bij 12 daarvan speelden al andere aandoeningen of ander druggebruik mee. Latere meldingen beschrijven ernstige hartproblemen bij gangbare doses en bij mensen zonder bekende hartziekte. Het overzichtsartikel uit 2015 noemt ibogaine, in de doses die nu bij mensen worden gebruikt, een onveilig middel. Jellinek beschrijft daarnaast een overlijden tijdens een eerdere Nederlandse proef met heroïnegebruikers.

Gebruik je opioïden, weet dan ook dit. Volgens de richtlijn raakt het lichaam in een periode zonder opiaten zijn gewenning heel snel kwijt, en kan een dosis die vroeger normaal voor je was dan levensbedreigend zijn. Dat geldt na elke periode zonder opioïden, ook na een ibogaine behandeling.

Bel 112 bij flauwvallen, een hart dat op hol slaat, benauwdheid, of als iemand nauwelijks nog reageert.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Heb je gedachten om jezelf iets aan te doen, bel dan gratis 113 Zelfmoordpreventie, of chat via 113.nl. Uitleg over stoppen staat op Thuisarts; over ibogaine schrijft Jellinek.

Mag ibogaine in Nederland?

Ibogaine mag in Nederland niet zomaar worden gebruikt. Het is een niet-geregistreerd geneesmiddel en valt onder de Geneesmiddelenwet, schrijft Jellinek. Zo'n middel kan alleen worden ingezet met toestemming van de inspectie. De richtlijn opiaatverslaving is daar duidelijk over: toediening kan uitsluitend in een streng gecontroleerde medische setting, als onderdeel van wetenschappelijk onderzoek.

Ook de onderzoekers achter de recente studies vinden dat verdere toepassing alleen onder streng medisch toezicht hoort, met onderzoek naar het CYP2D6-gen en bewaking van het hart. Ze willen eerst lagere doses onderzoeken.

Ik noem geen aanbieders; het risico op ernstige hartproblemen staat voorop. Volgens de richtlijn is inname buiten een streng gecontroleerde medische setting een aantal keer in verband gebracht met ernstige complicaties en onverwachte sterfgevallen. Overweeg je het toch, bespreek het dan eerst met je huisarts.

Waarom is één behandeling die alles oplost zo aantrekkelijk?

Één behandeling die alles oplost is aantrekkelijk, omdat stoppen tot nu toe vooral strijd was. Wie vaak op wilskracht is begonnen, kent de dagen van tegenhouden, uitstellen en het toch weer doen. Een behandeling die belooft dat het in een paar dagen voorbij is, voelt dan als een deur naar buiten waarbij je zelf niets meer hoeft te kiezen.

Ik zou die hoop naast de beperkte gegevens en het risico op hartritmestoornissen leggen. Wat je van ibogaine hoopt, lijkt sterk op wat je in je oude middel zocht: iets van buiten dat oplost wat van binnen niet lukt. Onder een verwachting ligt meestal een negatieve gedachte over jezelf. Bij ibogaine luidt die vaak: zelf kan ik dit niet, er moet iets bij.

Juist die gedachte hield je gebruik overeind. Bevestigt een nieuw middel die gedachte opnieuw, dan krijgt die alleen een andere verpakking.

Waarom neemt geen middel de reden van je gebruik weg?

Geen middel neemt de reden van je gebruik weg, omdat die reden niet in je lichaam zit. Die zit in wat je in het middel zoekt. Ontwenning is lichamelijk, en daar kan een arts bij helpen. De drang die daarna blijft, gaat over iets anders: de rust of de verdoving die je zocht, en het geloof dat je oude middel dat voor je oploste.

Dat geloof houdt de vicieuze cirkel draaiend. Eerst is er de aanleiding: een lege avond of een zware dag. Dan volgt de verwachting: nog even, en de spanning zakt weg. Daarna het gebruik en de nasleep. De ronde sluit met een conclusie over jezelf: zonder dit red ik het niet. Die conclusie is de reden die elke ronde sterker wordt, en zo begint de volgende.

Stel dat ibogaine je drang een tijd stil maakt. Dan ziet het plaatje er zo uit:

Ook wanneer de drang tijdelijk minder is, komt de behoefte op een moeilijke avond terug zolang de reden er nog is. Dat zegt niets over falen. Zoals hierboven: stoppen begint niet bij een stof, maar bij zien dat je oude middel nooit oploste wat je erin zocht. De roes was echt, maar na elke keer kwam je een stukje lager uit.

Online traject · elf stappen

Van verslaving naar vrij leven

Elke verslaving heeft twee kanten: het gebruik zelf, en de reden dat je gebruikt. In elf stappen laat ik je zien waarom je gebruikt en doorzie je wat het middel je werkelijk geeft. Zo stop je met je verslaving, eenvoudiger dan je denkt.

€197 Bekijk het traject →

Waarom werkt niet meer willen beter dan een verbod?

Niet meer willen werkt beter dan een verbod, omdat een verbod de reden ongemoeid laat. Veel stoppogingen, ook een dure behandeling ver weg, eindigen in zo'n verbod: vanaf nu nooit meer. Zolang de reden blijft, blijft het oude middel waardevol in je hoofd. Wat verboden is, blijft aantrekkelijk, en in een moeilijke week weegt dat verlangen extra zwaar.

Daartegenover staat niet meer willen. Niet mogen vraagt dat je jezelf bewaakt. Niet meer willen begint bij de reden dat je gebruikt: wat je in het middel zoekt en wat het je werkelijk geeft. Daar horen de nasleep, de schaamte, het regelen en de dagen die kleiner werden bij. Zodra die reden wegvalt, is er niets meer om tegen te duwen, en is de keuze vrij.

Er is niets dat je niet mag. Je wilt alleen niet meer. Het vraagt dat je rustig kijkt naar wat je al die tijd hebt geloofd. Bij opioïden, alcohol en kalmeringsmiddelen blijft voor de lichamelijke kant medische begeleiding nodig. Hoe dat gaat, lees je in hoe kom je van een verslaving af, en waarom doorzetten zelden blijft werken in wilskracht werkt niet.

Wat kun je doen in plaats van een ibogaine behandeling?

In plaats van een ibogaine behandeling kun je naar drie dingen kijken: wat je lichaam nodig heeft, of je persoonlijk begeleid wilt worden, en waar je met de verslaving zelf begint. Gebruik je opioïden, alcohol, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen, dan begin je voor het lichaam bij je huisarts: die begeleidt het veilig stoppen of afbouwen. Wil je een behandeling met persoonlijke begeleiding, dan kom je via die afspraak bij de verslavingszorg terecht, waar begeleiding en medicatie mogelijk zijn. Bij opioïden kan dat behandeling met methadon of buprenorfine zijn; daarover lees je meer in heroïneverslaving.

Jellinek heeft daarnaast een Advieslijn voor wie eerst iets wil vragen, op 088 505 1220 (werkdagen, 13 tot 17 uur). Er zijn ook zelfhulp- en lotgenotengroepen.

Wil je stoppen, maar komt het verlangen steeds terug, ook na eerdere pogingen? Dan bestaat de reden dat je gebruikt nog. Daar begint Van verslaving naar vrij leven: in elf stappen zie je waarom je gebruikt en doorzie je wat je middel je werkelijk geeft. Zodra de reden wegvalt, verdwijnt de behoefte en hoef je jezelf niet meer tegen te houden.

Je volgt de stappen online, wanneer het jou uitkomt, zonder verwijzing en zonder wachttijd; bekijk het traject. Ook na een ontgifting gaat de reden gewoon mee naar huis, en dan kun je er thuis mee beginnen. Gebruik je voorgeschreven pijnstillers, lees dan ook verslaafd aan fentanyl.

Veelgestelde vragen