Leven met een alcoholist: wat kun je wel en niet doen?

Let op: Is er dreiging of geweld, of zijn kinderen niet veilig? Bel Veilig Thuis via 0800-2000. Bij direct gevaar bel je 112.

Leven met iemand die veel drinkt kan je aandacht naar zijn stemming, afspraken en veiligheid trekken. Misschien herken je dat, misschien ziet het er bij jou anders uit. Hieronder lees je wat je zelf kunt doen, waar jouw invloed ophoudt en waar jij en eventuele kinderen steun vinden.

De Doorzien-methode begint bij de reden dat hij drinkt. Aandringen neemt die reden niet weg, en hij stopt pas als die wegvalt. Jouw grenzen en veiligheid hoeven niet te wachten op zijn besluit om te stoppen.

In dit artikel

• Wat kun je wel en niet doen als je leeft met een alcoholist?
• Wat zoekt hij eigenlijk in dat glas?
• Waarom is hij zonder drank vaak prikkelbaarder dan met?
• Is het jouw schuld als hij na een ruzie gaat drinken?
• Waarom werken drank weggooien en smoesjes verzinnen averechts?
• Hoe praat je erover zonder dat het ruzie wordt?
• Wat zegt onderzoek over naasten die hun drinker willen bereiken?
• Waar vind je steun voor jezelf, ook als hij geen hulp wil?
• Wanneer is het thuis niet meer veilig?
• Veelgestelde vragen

Wat kun je wel en niet doen als je leeft met een alcoholist?

Zijn keuze om te drinken of hulp te zoeken kun je niet voor hem maken. Je kunt wel vertellen wat je ziet en bepalen wat jij doet. Als jij of de kinderen niet veilig zijn, kun je meteen handelen.

Druk van buiten maakt van drinken iets wat niet mag, en dat kan verzet oproepen. Zelf niet meer willen ontstaat pas als wegvalt wat hij in alcohol zoekt. Wat hij daarin zoekt, lees je bij de volgende vraag.

Zo krijg je ruimte om naar je eigen gezondheid, geld, kinderen en veiligheid te kijken. Daarmee ligt nog niet vast of je blijft of weggaat.

Wat zoekt hij eigenlijk in dat glas?

In een glas zoekt iemand vaak ontspanning of verdoving. Zolang die reden blijft bestaan, blijft ook de behoefte. Wat jouw partner precies zoekt, kan alleen hij vertellen. Vraag het hem wanneer een gesprek veilig en mogelijk is.

Onder wat hij van een glas verwacht, kan een negatieve gedachte over zichzelf liggen, bijvoorbeeld ‘zonder drank kan ik niet ontspannen’. Ga er niet vanzelf van uit dat dit zijn gedachte is. Jij kunt wel benoemen wat zijn drinken met jou doet en welke grenzen je nodig hebt.

Wat je partner in alcohol zoekt, kan met hemzelf, omstandigheden en jullie relatie te maken hebben. Jij kunt die reden niet voor hem wegnemen. Schadelijk gedrag blijft zijn verantwoordelijkheid.

Waarom is hij zonder drank vaak prikkelbaarder dan met?

Zonder drank kan hij prikkelbaarder zijn door lichamelijke ontwenning, slecht slapen of iets anders. Na het eerste glas lijkt dat even weg: overdag is hij kortaf en somber, daarna wordt hij vriendelijker. Daardoor kun je gaan denken dat hij met drank prettiger is dan zonder.

Iemands normale stemming is hoe hij zich voelt zonder gebruik of roes. Iedere ronde kan de gedachte ‘zonder alcohol kan ik dit niet’ overtuigender maken. Laat lichamelijke klachten beoordelen als dat nodig is.

Als iemand na een glas rustiger lijkt, kan dat zowel met de werking van alcohol als met andere factoren samenhangen. Het bewijst niet dat hij alcohol nodig heeft. Zijn stemming is ook niet iets wat jij steeds moet regelen.

Is het jouw schuld als hij na een ruzie gaat drinken?

Het is niet jouw schuld als hij na een ruzie gaat drinken. Een ruzie kan een aanleiding zijn, maar maakt jou niet verantwoordelijk. Hij beslist zelf of hij inschenkt.

Keuzes kunnen de weg naar gebruik korter maken; zo regelt iemand zelf een aanleiding. Ook een ruzie kan zo werken. Of jouw partner dat bewust deed, kun je van buitenaf niet vaststellen. En ook dan blijft zijn drinken zijn eigen keuze.

Wel kun je praten over hoe jullie omgaan met conflict en wat jij nodig hebt om veilig te zijn. Voortdurend op je woorden letten hoeft niet jouw manier van leven te worden.

Waarom werken drank weggooien en smoesjes verzinnen averechts?

Drank weggooien, flessen tellen of verstoppen werkt vaak averechts: het kan jou uitputten en een conflict vergroten. Soms zijn praktische maatregelen voor kinderen of veiligheid wel nodig. Zoek hulp bij dreiging en bespreek op een rustig moment wat jij ziet. Lees meer over loslaten en stiekem drinken.

Werk afzeggen of schulden opvangen kan de dag tijdelijk hanteerbaar maken, maar ook veel van jou vragen. Onderzoek welke taken jij nog wilt dragen; bescherm kinderen en gezamenlijke verplichtingen. Dat jij helpt, maakt jou niet verantwoordelijk voor zijn drinken. Lees ook over codependentie.

Een grens gaat over wat jij doet. Je kunt bijvoorbeeld besluiten geen geld meer te lenen, een gesprek te beëindigen als hij gedronken heeft of hulp in te schakelen als hij onder invloed wil rijden. Bij gezamenlijke financiën kan persoonlijk advies nodig zijn. Over blijven of weggaan lees je in dit artikel.

Een grens is geen straf voor hem. Het is een afspraak met jezelf.

Hoe praat je erover zonder dat het ruzie wordt?

Je praat erover op een moment waarop jullie allebei nuchter zijn. Een zwaar gesprek op een avond dat hij gedronken heeft, loopt meestal vast. Die avond zelf hoef je niet rond zijn drinken te organiseren. Kun je veilig naar een andere kamer of bij iemand terecht, kies dan wat jou rust geeft. Is er dreiging, dan gaat veiligheid voor het gesprek.

Vertel op een rustig moment wat je hebt gezien en wat het voor jou betekent. Als je dat wilt, kun je vragen wat hij in drinken zoekt. Luisteren naar zijn antwoord is geen goedkeuring van schadelijk gedrag. Meer over het gesprek met je partner of een brief aan je partner.

Wat zegt onderzoek over naasten die hun drinker willen bereiken?

Onderzoek naar naasten die een drinker willen bereiken, gaat onder meer over CRAFT. Dat is een training voor naasten die communicatie, eigen veiligheid en het omgaan met gebruik bespreekt. Ze helpt om minder vanuit controle en meer vanuit je eigen mogelijkheden te reageren. Dat sluit aan bij wat hierboven staat: minder verbod, meer ruimte.

Onderzoeken naar CRAFT laten zien dat naasten soms beter in staat zijn hulp bespreekbaar te maken. Groepscijfers zeggen niet wat jouw partner gaat doen. Ook als hij geen hulp zoekt, kan de training jou iets opleveren.

Waar vind je steun voor jezelf, ook als hij geen hulp wil?

Ook als hij geen hulp wil, is er steun voor jezelf. Veel mensen hebben een naaste die problematisch drinkt, en er is ondersteuning die speciaal voor hen bedoeld is:

• Alcohol Infolijn: 0900-1995 (€0,10 per minuut), werkdagen van 9 tot 17 uur, anoniem.
• Zelfhulp Naasten (voorheen Samen Nuchter): een anoniem online zelfhulpprogramma voor wie zich zorgen maakt over het drinken van een partner of familielid.
• Jellinek Advieslijn: 088-505 1220, op werkdagen.
• CRAFT of een andere naastentraining: via de verslavingszorg in je regio, ook als hij zelf geen behandeling volgt.
• Al-Anon: zelfhulpgroepen voor partners, familie en vrienden van mensen die drinken.

Over hulp die er ook voor jou is, lees je in hulp voor naasten van verslaafden.

Voor het moment waarop hij zelf wil stoppen, is er mijn traject Van verslaving naar vrij leven, ook als het verlangen bij hem steeds terugkomt en eerdere pogingen geen stand hielden. In elf online stappen ziet hij waarom hij drinkt; zodra die reden wegvalt, verdwijnt de behoefte en hoeft hij niets meer te weerstaan. Een verwijzing is niet nodig: bekijk het traject en laat het hem zien wanneer hij ervoor openstaat. Wil hij liever persoonlijk begeleid worden, dan zijn er de verslavingszorg, via een verwijzing van de huisarts, en zelfhulpgroepen. Na lang zwaar drinken overlegt hij eerst met een arts over veilig stoppen. Je kunt hem vertellen welke hulp er is. Hij beslist zelf wat hij daarmee doet.

Online traject · elf stappen

Van verslaving naar vrij leven

Voor het moment waarop hij zelf wil stoppen. Elke verslaving heeft twee kanten: het gebruik zelf, en de reden dat iemand gebruikt. In elf stappen laat ik hem zien waarom hij gebruikt en doorziet hij wat het middel hem werkelijk geeft. Zo stopt hij met zijn verslaving, eenvoudiger dan hij denkt.

€197 Bekijk het traject →

Wanneer is het thuis niet meer veilig?

Ben je bang, is er geweld of dreiging, of zijn kinderen niet veilig? Bel Veilig Thuis via 0800-2000 voor advies; je kunt anoniem bellen. Bij direct gevaar bel je 112.

Zwaar drinken kan samengaan met partnergeweld, maar verklaart of verontschuldigt het niet. Bij veiligheid gaat het niet om de vraag of hij het morgen betreurt, maar om wat jij en eventuele kinderen nu nodig hebben.

Wil je partner stoppen na langdurig zwaar drinken, dan is overleg met een huisarts belangrijk. Plotseling stoppen kan lichamelijk gevaarlijk zijn.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Heb je gedachten om jezelf iets aan te doen, bel dan gratis 113 Zelfmoordpreventie. Meer informatie vind je bij AlcoholInfo, Trimbos-instituut en Veilig Thuis.

Veelgestelde vragen