Anonieme Alcoholisten: helpt AA jou stoppen met drinken?

Let op: Na lang en zwaar drinken is plotseling stoppen soms gevaarlijk. Bespreek het eerst met je huisarts.

Misschien had je de meetingzoeker van de Anonieme Alcoholisten al een keer open, op zoek naar een AA meeting, en klikte je hem weer weg. Een zaal vol onbekenden. Jezelf voorstellen aan mensen die je niet kent. Voor veel mensen is dat een drempel, ook als ze allang weten dat het drinken te veel is geworden.

Hieronder lees je wat de Anonieme Alcoholisten doen en hoe een AA meeting verloopt. Ook de kosten, de rol van een sponsor en wat studies laten zien komen aan bod. Gaat het bij jou om drugs, kijk dan bij de NA meeting.

In het tweede deel lees je wat een groep geeft, en waar mijn traject Van verslaving naar vrij leven anders begint: bij de reden dat je drinkt. De stappen zelf staan uitgelegd bij het 12 stappen programma.

In dit artikel

• Wat is AA, en helpt het jou stoppen met drinken?
• Hoe gaat een AA meeting?
• Wat kost AA, en wat doet een sponsor?
• Werkt AA? Wat zegt onderzoek?
• Wanneer overleg je eerst met een arts?
• Wat doet het met je als je jezelf alcoholist noemt?
• Waarom raken de verhalen van anderen je zo?
• Ga je voor altijd naar meetings om niet te drinken?
• Welke hulp past bij jou, naast of in plaats van AA?
• Veelgestelde vragen

Wat is AA, en helpt het jou stoppen met drinken?

De Anonieme Alcoholisten zijn een wereldwijde gemeenschap van mensen die samen willen stoppen met drinken. Ze komen bijeen, delen hun ervaringen en helpen elkaar. Jellinek noemt zelfhulpgroepen zoals AA over het algemeen een goede manier om van drankproblemen af te komen, en een effectieve vorm van nazorg.

Om erbij te horen is er volgens de vragenpagina van AA Nederland maar één voorwaarde: de wens om op te houden met drinken. Je vult geen formulier in. Je gaat gewoon naar een bijeenkomst. Daarvan zijn er in Nederland volgens AA Nederland wekelijks zo'n 250. AA ontstond in 1935 in de Amerikaanse stad Akron en is volgens AA wereldwijd tegenwoordig actief in zo'n 180 landen.

AA ziet alcoholisme als een ziekte. De twaalf stappen komen in de bijeenkomsten steeds terug als thema. Wat die stappen inhouden, en hoe klinieken ermee werken, lees je in 12 stappen programma.

Of AA jou helpt stoppen, hangt voor een deel af van wat je zoekt. Een groep kan je herkenning geven: hardop zeggen wat je lang voor je hield, tegen mensen die het kennen. Of je daarna ook blijvend stopt, hangt in de Doorzien-methode af van één ding: bestaat de reden dat je drinkt nog?

Hoe gaat een AA meeting?

In een AA meeting krijgt iedereen de kans om zich voor te stellen, schrijft AlcoholInfo. Er worden teksten van AA voorgelezen, en daarna vertellen mensen over hun eigen ervaringen. Bij een open bijeenkomst opent en sluit volgens AA Nederland een leider de bijeenkomst en stelt hij de sprekers voor, meestal zelf leden van AA.

Je hoeft niets te zeggen. Volgens AA zelf mag je gewoon zitten en luisteren, of juist over je eigen situatie vertellen; dat bepaal je helemaal zelf. Als nieuwkomer kun je meestal gewoon binnenlopen. Sommige groepen horen het graag even vooraf.

Een meeting in de buurt vind je in de meetingzoeker van AA Nederland. Ben je partner, ouder of vriend van iemand die drinkt? Dan ben je welkom op een open meeting. Voor naasten zelf zijn er Al-Anon, Alateen voor tieners en Al-Anon/ACA voor volwassen kinderen, zegt de pagina over familiegroepen. Meer steun voor naasten staat bij hulp voor naasten.

Wat kost AA, en wat doet een sponsor?

AA kost niets. Het lidmaatschap is volgens AA Nederland totaal vrij van enige financiële verplichting. Na afloop wordt in de meeste groepen een vrijwillige bijdrage gevraagd voor de huur van de zaal en de koffie. AA neemt geen geld aan van buitenstaanders, zodat het onafhankelijk blijft.

Anonimiteit is de basisregel. Niemand heeft het recht de anonimiteit van een ander lid prijs te geven. Hoe vaak je gaat, bepaal je zelf: er is geen minimum aantal meetings. De meeste proberen minstens één keer per week te gaan.

Een sponsor is iemand die al langer gestopt is met drinken en anderen begeleidt bij het stoppen, schrijft AlcoholInfo. Het is dus geen behandelaar, maar iemand met eigen ervaring. Jellinek noemt het iemand met eigen verslavingservaring, van vroeger of nu.

Geloof is geen voorwaarde. AlcoholInfo schrijft dat AA geen religieuze groep is, onafhankelijk van kerk en staat, en dat je niet in God hoeft te geloven. AA Nederland spreekt van een spirituele, maar geen religieuze benadering.

Werkt AA? Wat zegt onderzoek?

Voor wie helemaal wil stoppen met drinken, werken AA en behandelingen die naar AA begeleiden waarschijnlijk minstens zo goed als andere behandelingen. Een Cochrane-overzicht uit 2020 bundelde 27 studies. Behandelingen die mensen volgens een vast draaiboek naar AA begeleiden, leidden na een jaar vaker tot volledig stoppen dan bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie. Op hoe zwaar mensen dronken, deden ze het ongeveer even goed.

De Nederlandse richtlijn over alcoholproblemen raadt behandelaars aan om met iedereen met een alcoholprobleem te bespreken of een zelfhulpgroep iets voor hem is. Volgens de richtlijn gaan zorg en zelfhulp goed samen, en kunnen mensen de groep als steun ervaren, tijdens en na een behandeling.

AA zegt er zelf iets opvallends over. Op de vragenpagina van AA Nederland staat dat AA meestal niet werkt bij mensen die nog hopen ooit weer gewoon sociaal te kunnen drinken. Verderop zie je waarom die zin zo belangrijk is.

Wanneer overleg je eerst met een arts?

Je overlegt eerst met een arts als je lang veel hebt gedronken. AA is een groep, geen medische hulp. Thuisarts raadt aan om na lang veel drinken alleen met hulp van een arts te stoppen.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Krijg je na het stoppen klachten, zoals angst of slecht slapen, bel dan je huisarts of in het weekend de huisartsenpost. Is iemand verward, heeft hij een aanval of is hij slecht aanspreekbaar: bel 112. Voel je je heel somber, of denk je aan een einde aan je leven, bel dan gratis 113 Zelfmoordpreventie, of chat via 113.nl. Uitleg over veilig stoppen staat bij Thuisarts; advies krijg je ook bij Jellinek.

Wat doet het met je als je jezelf alcoholist noemt?

Jezelf alcoholist noemen kan eerlijk voelen, maar het kan ook klinken als een oordeel over wie je altijd blijft. AA gebruikt het woord openlijk. Volgens AA Nederland kun je zeggen dat je alcoholist bent als je niet meer kunt stoppen met drinken. De stelregel luidt: eens alcoholist, altijd alcoholist. Voor sommige mensen is dat woord een opluchting. Na jaren van verbergen en uitleggen is het eindelijk eerlijk.

De Doorzien-methode is voorzichtiger met zo'n woord. Drinken verloopt in een vicieuze cirkel. Eerst is er een aanleiding, zoals een zware dag of een feestje. Dan lijkt de verwachting van het glas aantrekkelijk. Daarna volgen drinken en de nasleep. De conclusie is dan vaak een gedachte over jezelf, zoals: zonder dit red ik het niet.

Een label kan onbedoeld dezelfde kant op wijzen. Het beschrijft terecht wat er gebeurde. Maar zegt het ook wie je altijd blijft? Dan lijkt het op de conclusie die je na elke keer drinken al trok. De methode maakt daarom onderscheid tussen wat je deed en wie je bent.

Voel jij je prettig bij het woord, dan hoef je het niet los te laten. Het gaat om wat je over jezelf gelooft als je het uitspreekt. Twijfel je of het woord bij jou past, lees dan wanneer ben je alcoholist.

Waarom raken de verhalen van anderen je zo?

De verhalen van anderen raken je omdat je er je eigen avonden in terugziet, maar dan in zijn geheel. Als je zelf aan drinken denkt, zie je vaak alleen het eerste glas: de warmte, het loslaten van de dag. Naast het rotte moment vlak ervoor lijkt dat glas precies wat je nodig hebt.

Als iemand in een meeting zijn verhaal doet, hoor je vaak ook wat na dat eerste glas kwam. Het wachten tot het tijd is, de fles die eerder leeg was dan gepland, de ochtend, de excuses. En je hoort dat de zware dag of de onrust waarvoor hij dronk er de volgende ochtend gewoon weer was. Het glas had er niets aan opgelost.

Misschien herken je ook iets waar je zelf geen woorden voor had: dagen waarop je niets dronk en toch doodop was, omdat je de hele dag nee zei tegen jezelf. Dat is een avond op wilskracht: je drinkt niet, en toch kost het je net zoveel. Horen dat een ander dat ook kent, haalt je uit je eenzame hoek.

Die herkenning is een sterke kant van AA. Mijn methode bouwt op iets verwants: niet sterker worden dan het glas, maar beginnen bij de reden dat je drinkt. Valt die weg, dan verdwijnt de behoefte.

Online traject · elf stappen

Van verslaving naar vrij leven

Elke verslaving heeft twee kanten: het drinken zelf, en de reden dat je drinkt. In elf stappen laat ik je zien waarom je drinkt en doorzie je wat het glas je werkelijk geeft. Zo stop je met drinken, eenvoudiger dan je denkt.

€197 Bekijk het traject →

Ga je voor altijd naar meetings om niet te drinken?

Volgens AA hoef je niet noodzakelijk voor altijd naar meetings om niet te drinken. Wel citeert AA Nederland een lid: de meesten willen het, en sommigen hebben het echt nodig. Daarnaast richt AA zich op de eerstvolgende 24 uur. Dat is volgens AA de enige termijn waarin je iets aan je drankprobleem kunt doen.

De Doorzien-methode begint aan de andere kant. Vandaag niet drinken, en morgen weer niet, werkt als een verbod dat je elke dag opnieuw uitspreekt. Zolang je van het glas nog rust, gezelligheid of een streep onder de dag verwacht, blijft er iets te bewaken. Dan ga je met jezelf onderhandelen: één glas op die bruiloft, alleen vanavond, niemand hoeft het te weten.

Daarom is die zin van AA zelf zo raak. Wie nog hoopt ooit weer gewoon te kunnen drinken, zoekt nog iets in het glas. Dat is geen karakterfout. De reden om te drinken bestaat dan nog.

Zie je dat het glas niet oploste waarvoor je het pakte, dan valt de reden weg en verandert de vraag. Het gaat dan niet meer om of je mag drinken, maar of je het nog wilt. Er is niets dat je niet mag. Je wilt alleen niet meer. Wie zo stopt, hoeft niet levenslang op zijn hoede te zijn.

Naar een groep gaan kan dan nog steeds fijn zijn, om de mensen en de vriendschap. Over waarom een verbod op jezelf na een tijd slijt, gaat wilskracht werkt niet.

Welke hulp past bij jou, naast of in plaats van AA?

AA is één route. Van verslaving naar vrij leven is een andere, volwaardige route. In elf online stappen laat ik je zien waarom je drinkt. Zodra die reden wegvalt, verdwijnt de behoefte, en is stoppen iets wat je wilt, geen regel die je bewaakt.

Het is er ook als je al vaker bent gestopt en het verlangen naar het glas steeds terugkwam. Dan bestaat de reden nog, en daar begint het traject. Je werkt in je eigen tempo, zonder verwijzing en zonder wachttijd; bekijk het traject.

Ga je graag naar een groep, dan zijn dat twee verschillende dingen: de groep geeft herkenning, het traject gaat over de reden dat je drinkt.

Heb je lang en veel gedronken, dan beoordeelt de huisarts eerst of je veilig kunt stoppen. Wil je persoonlijk begeleid worden door een behandelaar, dan loopt een vergoede behandeling doorgaans via een verwijzing van de huisarts: volgens Thuisarts kan hij je doorsturen naar een arts die veel weet van verslaving, of naar een kliniek. Thuisarts noemt ook zelfhulpgroepen zoals AA, om te praten met mensen die hetzelfde meemaken. Jellinek zet de zelfhulpgroepen op een rij. Een vergelijking van alle vormen lees je in hulp bij alcoholverslaving.

Veelgestelde vragen