Cold turkey stoppen: wanneer is het gevaarlijk?

Misschien ben je het schuiven en tellen zat. Je wilt vanaf vandaag helemaal stoppen. Dat heet cold turkey stoppen, of cold turkey afkicken. Het klinkt als de snelste weg. Bij sommige middelen kan dat. Bij andere is plotseling stoppen gevaarlijk.

Eerst lees je per middel of je medisch gezien in één keer kunt stoppen, wat je kunt merken en wat je dan doet. Daarna lees je waarom een duidelijk besluit soms rust geeft en soms juist leidt tot veel onderhandelen met jezelf. Tot slot lees je hoe je met de Doorzien-methode stopt zonder die onderhandeling. Dat is de basis van mijn online traject Van verslaving naar vrij leven.

In dit artikel

• Wat is cold turkey stoppen?
• Wanneer is cold turkey stoppen gevaarlijk?
• Bij welke middelen kan het wel?
• Is cold turkey beter dan afbouwen?
• Waarom voelt in één keer stoppen soms als straf?
• Wat zoek je eigenlijk in het middel?
• Waarom blijft de gedachte aan gebruik komen?
• Hoe stop je in één keer zonder strijd?
• Welke hulp is er als je in één keer wilt stoppen?
• Veelgestelde vragen

Wat is cold turkey stoppen?

Cold turkey stoppen is in één keer helemaal stoppen met een middel. Je verlaagt de dosis niet geleidelijk en neemt ook geen vervangend middel. Zo omschrijven DRUGSinfo en Jellinek het ook.

Cold turkey is Engels voor koude kalkoen. Waar de uitdrukking vandaan komt, is niet zeker. Een bekende verklaring: wie plots stopt met heroïne, krijgt kippenvel, als het vel van een geplukte kalkoen (Wikipedia).

Sommige mensen kiezen hiervoor omdat het volgens DRUGSinfo iets sneller kan gaan. Jellinek noemt nog een reden: bij afbouwen heb je het middel nog bij de hand, en daarmee blijft ook de verleiding dichtbij.

Over roken gaat dit artikel niet; zie daarvoor stoppen met roken. Een breder overzicht van stoppen met een middel staat in afkicken.

Wanneer is cold turkey stoppen gevaarlijk?

Cold turkey stoppen is gevaarlijk bij middelen waar je lichaam op is gaan leunen. Dat zijn alcohol, slaap- en kalmeringsmiddelen, GHB, opioïden en pregabaline. Jellinek legt uit dat je zenuwstelsel zich aan het middel heeft aangepast. Valt het ineens weg, dan raakt het ontregeld. In het ergste geval krijg je een epileptische aanval of een delirium tremens, en dat kan dodelijk aflopen.

Hoe groot het risico is, hangt volgens DRUGSinfo af van drie dingen: hoeveel en hoe vaak je gebruikt, je gezondheid en het middel zelf. Heb je een slechte gezondheid, ben je al wat ouder of heb je epilepsie, dan is het risico groter.

Middelen waarbij je niet zelf in één keer stopt

Bron per regel: Jellinek, DRUGSinfo, Thuisarts en Farmacotherapeutisch Kompas. Geen persoonlijk advies: je arts kijkt naar jouw situatie.

Er is nog een gevaar, en dat komt later. Na een periode zonder is je lichaam het middel niet meer gewend. Jellinek beschrijft dat bij heroïne: wie na een opname dezelfde hoeveelheid neemt als vroeger, kan zomaar een overdosis krijgen. Bij opioïden en GHB is dat levensgevaarlijk.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Krijgt iemand een epileptische aanval, raakt hij plots verward, ziet hij dingen die er niet zijn of reageert hij niet meer? Bel dan 112. Komen er gedachten aan zelfdoding op, bel dan gratis 113 Zelfmoordpreventie, of chat via 113.nl. Meer over het delier na stoppen met drinken lees je in delirium tremens.

Wat verderop over de reden van je gebruik staat, komt nooit in de plaats van een medische afbouw of detox. Je arts zorgt dat je veilig stopt; met de reden dat je gebruikt kun je in die tijd al beginnen.

Bij welke middelen kan het wel?

In één keer stoppen kan wel bij coke, speed, 3-MMC, xtc, ketamine, wiet en lachgas. Bij die middelen is het niet gevaarlijk. Over wiet en coke schrijft DRUGSinfo wel dat het heel zwaar kan zijn. Je kunt je een tijd moe, somber of prikkelbaar voelen en slecht slapen. Dat is naar, maar je lichaam komt er zelf weer uit.

Middelen waarbij in één keer stoppen kan

Bron per regel: DRUGSinfo.

Niet gevaarlijk betekent niet dat je alles alleen hoeft te dragen. Word je erg somber of angstig, bel dan je huisarts. Wat je lichaam na het stoppen allemaal kan doen, staat uitgebreider in de klachten na het stoppen.

Is cold turkey beter dan afbouwen?

Of cold turkey beter is dan afbouwen, verschilt per middel. Bij alcohol na lang veel drinken, benzo's, GHB, opioïden en pregabaline is afbouwen onder begeleiding de veilige weg. DRUGSinfo schrijft dat wie afbouwt vaak minder ontwenningsverschijnselen heeft. Bij coke en speed is afbouwen volgens DRUGSinfo niet nodig.

Bij de middelen zonder medisch gevaar kiezen veel mensen liever voor in één keer stoppen. Bij minderen kan de vraag naar de hoeveelheid steeds terugkomen: hoeveel vandaag, en kan er na een moeilijke week iets bij? Zo blijf je met jezelf onderhandelen over het gebruik. Hoe langer het minderen duurt, hoe vaker die onderhandeling opnieuw begint.

Bouw je op advies van je arts af, dan houd je je aan dat schema. Het schema zorgt voor je lichaam. De reden dat je gebruikt, is de verslaving zelf; daar kun je tijdens de afbouw al mee beginnen. Hoe dat bij drank gaat, lees je in radicaal stoppen met alcohol.

Waarom voelt in één keer stoppen soms als straf?

In één keer stoppen voelt soms als straf, omdat het vaak een verbod op jezelf is. Je hebt besloten dat het niet meer mag, terwijl het middel nog waardevol voelt. Je hebt een regel gemaakt, maar de reden dat je gebruikt is er nog.

Als je niet mag gebruiken, voelt het nog steeds alsof je jezelf iets afpakt. Een avond zonder gebruik kan daardoor voelen alsof je iets moet missen. Wil je niet meer gebruiken, dan is er niets afgepakt: de reden om te gebruiken is weggevallen. Daardoor valt er ook niets te missen.

Wie stopt door zichzelf gebruik te verbieden, kent vaak de dag op wilskracht: het middel kan je de hele dag bezighouden, ook zonder dat je gebruikt. Je zegt nee tegen een gedachte, die later met een overtuigender reden terugkomt. Zo heb je 's avonds niets gebruikt en ben je toch uitgeput. Die dag kan je net zoveel energie kosten als een dag met gebruik.

Wat zoek je eigenlijk in het middel?

In het middel zoek je meestal iets heel gewoons: rust, energie, lol of even niets voelen. De roes is echt. Maar als hij voorbij is, is wat je ermee wilde oplossen er nog, en lijkt het middel nog harder nodig.

Bij veel mensen verloopt gebruik in een vicieuze cirkel van vijf stappen. Eerst is er een aanleiding, zoals een lege zaterdag, een ruzie of een zware werkdag. Daarna volgt de verwachting: hiermee wordt het beter. Dan komt het gebruik, gevolgd door de nasleep: de slechte nacht, de lange ochtend en de dagen erna. De cirkel eindigt met de conclusie: wat je na afloop over jezelf gaat geloven, zoals ik red het niet zonder. Zo wordt de reden om te gebruiken elke ronde sterker.

Achter de verwachting zit vaak een negatieve gedachte over jezelf. Bij coke kan dat zijn: zoals ik ben, ben ik saai. Bij een kalmeringsmiddel: mijn onrust kan ik zelf niet aan. Bij drank: zonder glas kom ik de avond niet door. Dat zijn geen feiten over jou, al kunnen ze door herhaling geloofwaardig gaan klinken.

Is die reden er nog, dan komt ook na een besluit om in één keer te stoppen de volgende aanleiding weer. Doorzie je dat het middel niet oplost wat je erin zoekt, dan valt de reden weg en verdwijnt de behoefte. Je hoeft het middel dan niet meer te weerstaan om te stoppen.

Online traject · elf stappen

Van verslaving naar vrij leven

Elke verslaving heeft twee kanten: het gebruik zelf, en de reden dat je gebruikt. In elf stappen laat ik je zien waarom je gebruikt en doorzie je wat het middel je werkelijk geeft. Zo stop je met je verslaving, eenvoudiger dan je denkt. Het afbouwen regel je met je arts; dit traject gaat over de verslaving zelf.

€197 Bekijk het traject →

Waarom blijft de gedachte aan gebruik komen?

De gedachte aan gebruik blijft komen omdat iets wat je maanden of jaren deed, niet in een dag uit je hoofd is. Ook na een duidelijk besluit kan ze nog opkomen. Op zichzelf zegt dat niets over je besluit.

Een gedachte is geen keuze. Je doet er niets mee: je duwt de gedachte niet weg en geeft geen antwoord. Ze komt op en gaat ook weer voorbij. Is de reden om te gebruiken weggevallen, dan heeft die gedachte je niets meer te zeggen.

Veel stopadviezen richten zich op het gebruik zelf: een stopdatum prikken, dagen tellen, afleiding zoeken of plekken mijden waar je gebruikte. Al die regels laten de reden om te gebruiken staan. Daarmee blijft ook de behoefte bestaan. Waarom dat zelden lang goed gaat, lees je in het stuk over wilskracht.

Er is niets dat je niet mag. Je wilt alleen niet meer.

Gebruik je toch weer, dan is dat geen bewijs dat je gefaald hebt. Het laat zien wat je op dat moment nog in het middel zocht. Denk dan wel aan je gedaalde tolerantie, zeker bij opioïden en GHB.

Hoe stop je in één keer zonder strijd?

Je stopt in één keer zonder strijd door eerst te regelen wat medisch nodig is. Daarna begin je bij de reden dat je gebruikt, in plaats van bij een regel. De stappen op een rij:

De eerste weken zonder het middel zijn een tijd van wennen. Op een slechte dag merk je vaak nog de gevolgen van eerder gebruik. Zo'n dag voorspelt niet hoe je je later zonder het middel zult voelen.

Wat overblijft, is een vrije keuze zonder verbod op jezelf. Je kiest niet tegen het middel, maar voor jezelf.

Welke hulp is er als je in één keer wilt stoppen?

Wil je in één keer stoppen, dan is er hulp op drie vlakken. Die houd je het best uit elkaar: wat medisch nodig is, de reden dat je gebruikt, en of je daarbij persoonlijk begeleid wilt worden. Gebruik je een middel uit de eerste tabel, dan ga je voor het veilig stoppen of afbouwen naar je huisarts. Meestal volgt een verwijzing naar een instelling voor verslavingszorg, schrijft Thuisarts. Soms is een detox in een kliniek nodig, volgens DRUGSinfo. Anoniem een vraag stellen kan bij de Drugs Infolijn: 0900 1995.

Mijn online traject Van verslaving naar vrij leven begint bij de reden dat je gebruikt. Het bestaat uit elf stappen, die je in je eigen tempo volgt. Het is bedoeld om te stoppen, juist ook als je al vaker in één keer bent gestopt en het verlangen steeds terugkwam. Ik laat je zien waarom je gebruikt, en je doorziet wat het middel je werkelijk geeft. Zodra de reden wegvalt, verdwijnt de behoefte en hoef je jezelf niet te dwingen. Je begint wanneer je wilt, zonder wachttijd: bekijk het traject.

Gebruik je een middel uit de eerste tabel, dan volg je het traject terwijl je arts de afbouw begeleidt. Na een afbouw of detox is de reden dat je gebruikt er nog; ook dan kun je beginnen.

Word je liever persoonlijk begeleid, dan kan dat bij de verslavingszorg, met een verwijzing van je huisarts, of in een lotgenotengroep, zoals AA, NA en CA. DRUGSinfo noemt die groepen als zelfhulp waar je gewoon kunt aanschuiven. Volgens Jellinek werken ze met twaalf stappen. In de eerste stap erken je dat je de controle over je leven kwijt bent.

Mijn methode begint bij de reden dat je gebruikt. Valt die weg, dan wil je het middel niet meer. Dat verschil zegt niets over wie gelijk heeft. Het zijn twee verschillende routes.

Veelgestelde vragen