Afkicken: hoe doe je dat veilig, en hoe blijf je eraf?

Misschien wil je afkicken en vraag je je vooral af hoe je veilig door de eerste periode komt. Misschien lukte stoppen je al eens een tijd, maar werd het middel later toch weer aantrekkelijk. Beide vragen zijn belangrijk: wat gebeurt er in je lichaam, en wat zoek je nog in het middel?

Afkicken gaat over je lichaam én over de plek die het middel in je leven heeft gekregen. Je lichaam moet zich aanpassen aan het stoppen. Bij sommige middelen is medische begeleiding daarvoor nodig. Daarna kan de vraag blijven hoe je zonder het middel verder wilt.

Je leest bij welke middelen je medische begeleiding nodig hebt, of thuis stoppen veilig kan zijn en hoe lang lichamelijke klachten kunnen duren. Daarna gaat het over wat er in je gedachten kan blijven spelen wanneer het middel al uit je lichaam is. Mijn methode begint bij de reden dat je gebruikt. Op die methode is Van verslaving naar vrij leven gebaseerd. Bij elk middel staat waar je meer kunt lezen.

In dit artikel

• Wat is afkicken, en hoe doe je dat veilig?
• Bij welke middelen is afkicken gevaarlijk?
• Kun je thuis afkicken, of moet je naar een kliniek?
• Hoe lang duurt afkicken per middel?
• Waarom is je lichaam er sneller uit dan je hoofd?
• Waarom voelen de weken erna vaak zo vlak?
• Hoe blijf je eraf als niemand meer meekijkt?
• Welke hulp is er bij afkicken en daarna?
• Veelgestelde vragen

Wat is afkicken, en hoe doe je dat veilig?

Afkicken is stoppen met een middel en je lichaam de tijd geven om zonder te werken. Veilig doe je dat door eerst uit te zoeken of jouw middel gevaarlijk is om in één keer te laten staan. Is dat zo, dan begeleidt een arts het.

Vaak heet het ook detox. Jellinek beschrijft een detox als begeleiding bij het lichamelijk ontgiften van drugs of alcohol. Gemiddeld duurt het één tot twee weken voordat het middel uit je lichaam is. De klachten hangen af van het middel. Welke klachten je per middel kunt verwachten, lees je in afkickverschijnselen.

Na het lichamelijke herstel kun je nog steeds aan het middel denken. Dat heeft te maken met de reden dat je gebruikte: wat je in het middel zocht en wat je ermee probeerde op te lossen. Daarover lees je verderop meer.

Bij welke middelen is afkicken gevaarlijk?

Bij alcohol, GHB en benzodiazepinen kan in één keer stoppen levensgevaarlijk zijn. Volgens DRUGSinfo kun je er epileptische aanvallen van krijgen, en daaraan overlijden. Bij opioïden, zoals heroïne en oxycodon, stop je met begeleiding. Bij coke, speed en wiet is stoppen niet levensgevaarlijk, wel zwaar.

Na een tijd zonder is je lichaam het middel niet meer gewend. Neem je dan de hoeveelheid van vroeger, dan kun je een overdosis krijgen. Jellinek beschrijft dat bij heroïne. Bij opioïden en GHB is dat levensgevaarlijk.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Bel 112 bij een epileptische aanval, als iemand niet aanspreekbaar is of niet normaal ademt. Gaan je gedachten tijdens het stoppen richting zelfdoding, bel dan gratis 113 Zelfmoordpreventie, of chat via 113.nl. Mijn online traject vervangt geen medische detox of afbouw.

Kun je thuis afkicken, of moet je naar een kliniek?

Vaak kan afkicken thuis. Jellinek schrijft dat de meeste mensen met een verslavingsprobleem niet opgenomen hoeven te worden. Hun regel: niet zwaarder behandelen dan nodig. Bij alcohol, GHB, benzo's en opioïden beslist een arts welke vorm voor jou veilig is.

Bron: Jellinek, Thuisarts en DRUGSinfo.

Bij GHB is de afbouw altijd onder toezicht. Volgens Thuisarts krijgt wie veel gebruikte in tien dagen tot drie weken steeds minder GHB uit het laboratorium. Anderen bouwen af met een ander kalmerend middel, in één tot twee weken. Hoe dat gaat, lees je in afkicken van GHB.

Voor een drugs detox of een alcoholdetox bij Jellinek heb je een verwijsbrief van je huisarts nodig. Wat een opname kost en wat je verzekering betaalt, staat in de kosten van een afkickkliniek. Twijfel je tussen een kliniek en thuis beginnen, lees dan verslavingskliniek of online traject.

Hoe lang duurt afkicken per middel?

Bij de meeste middelen zijn de lichamelijke klachten binnen een paar dagen tot een paar weken voorbij. Een detox duurt volgens Jellinek gemiddeld één tot twee weken. Het hangt af van het middel, je gebruik en je gezondheid. De tabel geeft per middel de duur, en waar je verder leest.

Bron: Jellinek, Thuisarts en DRUGSinfo. Een gemiddelde, geen einddatum voor jou.

Onrust, weinig zin en verlangen naar het middel kunnen langer blijven dan de eerste lichamelijke klachten. Volgens Jellinek kunnen die klachten langer aanhouden, omdat je hoofd weer moet wennen aan leven zonder. De lichamelijke en psychische kanten zijn niet altijd scherp te scheiden.

Waarom is je lichaam er sneller uit dan je hoofd?

Je lichaam is er sneller uit dan je hoofd, omdat een detox het middel uit je bloed haalt maar de reden dat je gebruikte laat staan. Na een paar weken is je lichaam eraan gewend dat het er niet meer is. Wat je in het middel zocht, zoek je intussen nog steeds. Wachten neemt dat niet weg.

Die reden houdt zichzelf in stand in een vicieuze cirkel. Die begint bij een aanleiding. Daarna volgt de verwachting: het middel lijkt rust, verlichting of zelfvertrouwen te bieden. Na het gebruik volgt de nasleep, ook de gevolgen die je op het eerste moment niet meeneemt. Ten slotte blijft de conclusie over: zonder dit red ik het niet. Zo wordt de reden om te gebruiken elke ronde sterker.

Tijdens een detox is er geen gebruik. De conclusies die je eerder over jezelf trok, kunnen wel blijven. Thuis komen gewone momenten terug waarop je denkt dat het middel weer iets voor je zal doen. Dat zegt niets over jouw waarde. Het laat zien dat een verslaving twee kanten heeft: het gebruik zelf en de reden dat je gebruikt. Een detox verandert alleen het gebruik.

Onder de verwachting kan een negatieve gedachte over jezelf liggen. Misschien denk je dat je een avond zonder glas niet aankunt of zonder middel geen leuk gezelschap bent. Zulke gedachten kunnen vertrouwd klinken doordat ze vaak terugkomen. Dat maakt ze nog niet waar.

Online traject · elf stappen

Van verslaving naar vrij leven

Elke verslaving heeft twee kanten: het gebruik zelf, en de reden dat je gebruikt. In elf stappen laat ik je zien waarom je gebruikt en doorzie je wat het middel je werkelijk geeft. Zo stop je met je verslaving, eenvoudiger dan je denkt. Het afbouwen regel je met je arts; dit traject gaat over de verslaving zelf.

€197 Bekijk het traject →

Waarom voelen de weken erna vaak zo vlak?

De weken na het stoppen voelen vaak vlak, omdat je stemming langzamer bijtrekt dan je lichaam. Daarbij vergelijk je jezelf met het verkeerde moment. De eerste weken zijn een tijd van wennen. Wat je dan voelt, kan nog met de voorafgaande periode te maken hebben. Het voorspelt niet hoe je je later zonder middel zult voelen.

Het gaat om je normale stemming: hoe je je zonder middel voelt. Bij vaak gebruik kan die ongemerkt dalen. Na het stoppen kan herstel tijd kosten. Een moeilijke derde week zegt nog niet hoe het maanden later zal zijn.

Ook het moment waarmee je vergelijkt maakt verschil. Op een vlakke middag denk je aan het middel op zijn best: het ene uur waarin het werkte. Maar elke keer dat het uitwerkte, voelde je je een stukje minder goed dan voordat je begon. Het middel loste de vlakheid niet op, maar droeg er zelf aan bij.

Hoe blijf je eraf als niemand meer meekijkt?

Je blijft eraf als je het middel niet meer wilt. Een verbod op jezelf werkt zolang er iemand meekijkt, of zolang je zelf blijft opletten of je je eraan houdt. Wil je niet meer gebruiken, dan is de reden dat je gebruikte weggevallen. Je hoeft dan geen verbod meer te bewaken.

Na een detox krijg je vaak goed bedoelde regels mee over dagen tellen, oude plekken mijden of jezelf belonen. Daarmee blijft het middel iets kostbaars dat je jezelf ontzegt. Dan begin je met jezelf te onderhandelen: twee maanden zonder, dan mag er toch één avond bij. Hoe strenger de regel, hoe meer er te onderhandelen valt.

De gedachte aan het middel komt daarna nog weleens langs, soms na maanden. Een gedachte is geen keuze. Je hoeft haar niet weg te duwen of te beantwoorden; er komt een oud idee voorbij waar je niets mee hoeft te doen. Hoe beter je het doorziet, hoe zachter het klinkt. Er is niets dat je niet mag. Je wilt alleen niet meer.

Gebruik je toch weer, dan blijft staan wat je al gezien hebt. Let wel op je gedaalde tolerantie. Over waarom een verbod op jezelf zelden blijft werken: wilskracht werkt niet.

Welke hulp is er bij afkicken en daarna?

Voor hulp bij afkicken en daarna kun je kiezen uit mijn online traject, de verslavingszorg en groepen van lotgenoten.

Komt het verlangen steeds terug, ook nadat je al eens bent afgekickt? Dan is de reden dat je gebruikt er nog. Daar begint Van verslaving naar vrij leven: in elf online stappen laat ik je zien waarom je gebruikt. Zodra die reden wegvalt, verdwijnt de behoefte en hoef je niets meer te weerstaan. Geen verwijzing, geen wachttijd: bekijk het traject.

Gebruik je alcohol, GHB, benzo's of opioïden, dan begeleidt een arts het veilige stoppen of afbouwen; met de stappen kun je in die weken al beginnen.

Wil je persoonlijk begeleid worden, dan is er de verslavingszorg. Daar krijg je gesprekken, zo nodig medicijnen en een detox. Volgens Thuisarts lukt stoppen met drugs het vaakst samen met een hulpverlener. Voor een vergoede behandeling heb je doorgaans een verwijzing nodig: de huisarts stuurt je door. Een overzicht van alle vormen staat in behandeling bij verslaving. Anoniem een vraag stellen kan bij de Drugs Infolijn: 0900 1995.

Veel mensen vinden ook steun bij lotgenoten, zoals AA of NA. Volgens DRUGSinfo kun je zonder moeite bij zo'n bijeenkomst aansluiten. Die groepen werken met twaalf stappen, en daarin staat erkennen dat je het niet in de hand hebt voorop.

De Doorzien-methode begint bij de reden dat je gebruikt. Zodra die wegvalt, wil je het middel niet meer. Dat is een ander uitgangspunt, geen oordeel. Meer lees je in NA meeting en Anonieme Alcoholisten.

Veelgestelde vragen