Diazepam afbouwen: hoe doe je dat veilig?

Misschien kreeg je jaren geleden diazepam tijdens een moeilijke periode. Het hielp. Wat tijdelijk zou zijn, werd langzaam gewoon. Nu wil je stoppen, maar dat voelt spannender dan je had verwacht. Diazepam afbouwen roept vragen op. Is het gevaarlijk? En wat als de onrust terugkomt?

Eerst lees je over het medische deel: of diazepam verslavend is, waarom je niet ineens stopt, hoe een schema tot stand komt en welke klachten je kunt krijgen. Daarna gaat het over de verslaving zelf. Waarom blijf je rust zoeken in de tablet, ook als je lichaam al minder gewend is?

De Doorzien-methode begint bij de reden dat je de tablet neemt. Zodra die reden wegvalt, verdwijnt de behoefte. Mijn online traject Van verslaving naar vrij leven is op die methode gebaseerd. Het afbouwschema blijft bij je arts; voor het traject heb je geen verwijzing nodig.

In dit artikel

• Hoe gaat diazepam afbouwen met je huisarts of apotheker?
• Is diazepam verslavend?
• Waarom stop je niet in één keer met diazepam?
• Waarom krijg je soms diazepam om af te bouwen?
• Welke afkickverschijnselen krijg je, en hoe lang duren ze?
• Wat als je angst of slapeloosheid terugkomt?
• Wat zoek je eigenlijk in de tablet?
• Waarom onderhandel je tijdens het schema met jezelf?
• Wie helpt je van diazepam af, ook van de reden?
• Veelgestelde vragen

Hoe gaat diazepam afbouwen met je huisarts of apotheker?

Je bouwt diazepam af door steeds iets minder te slikken, volgens een schema van je huisarts of apotheker. Apotheek.nl en Thuisarts zeggen het allebei: na langer gebruik bouw je langzaam af, in een tempo dat je met je arts afspreekt.

Hoe snel het gaat, hangt volgens Apotheek.nl af van waarvoor, hoeveel en hoe lang je het gebruikte. Een schema op een forum vertelt je niet wat voor jouw lichaam veilig is. Hoeveel je per stap mindert, stelt je arts of apotheker met je op.

De KNMP, de vereniging van apothekers, heeft daarvoor een online rekenhulp. Die rekent een benzodiazepine om naar diazepam en maakt er een afbouwschema van. Het rekenen laat je aan je apotheker over.

Zo pak je het aan:

1. Maak een afspraak met de arts die je diazepam voorschrijft.
2. Vertel eerlijk wat je slikt, ook alcohol, slaappillen, pijnstillers of drugs.
3. Laat je arts of apotheker het schema maken. Pas het niet zelf aan.
4. Zoek samen een startmoment in een rustige tijd, zonder grote gebeurtenissen.
5. Laat iemand in je buurt weten dat je bezig bent.
6. Vertel hoe elke stap gaat. Bij veel klachten kijken jullie samen naar het tempo.
7. Laat ook de klacht bekijken waarvoor je diazepam ooit kreeg.

Volgens het Kennisdocument Benzodiazepinen voor zorgverleners mag een stap bij hevige klachten worden uitgesteld. Je hoeft het dus niet in een vaste tijd te halen.

Is diazepam verslavend?

Ja, diazepam kan verslavend zijn, vooral als je het elke dag slikt en langer dan een paar weken. Apotheek.nl schrijft dat stoppen moeilijk kan worden als je diazepam elke dag gebruikt. Volgens DRUGSinfo wordt de kans op verslaving groter bij gebruik langer dan een aantal weken.

Je lichaam went eraan. Volgens DRUGSinfo kun je al na twee weken continu gebruik meer nodig hebben voor hetzelfde effect. Minder slikken geeft dan klachten. Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt wat de kans groter maakt: een hogere dosis, langer gebruik, en eerdere problemen met alcohol of drugs.

Je raakt er ook in je hoofd aan gewend. Jellinek beschrijft het als het gevoel dat je zonder het middel niet kunt functioneren. Volgens Jellinek zien veel mensen vooral de klacht die ze al lang hebben. Daardoor herkennen ze afhankelijkheid niet meteen.

Valium is een merknaam van diazepam. Een Valiumverslaving is dus een diazepamverslaving. Over verwante benzo's lees je meer in is oxazepam verslavend? en Xanax verslaving. Een breder overzicht staat in medicijnverslaving.

Lichamelijke gewenning zegt niets over jou als persoon.

Waarom stop je niet in één keer met diazepam?

Omdat plotseling stoppen na langer gebruik ernstige onthoudingsverschijnselen kan geven, tot en met een epileptische aanval. DRUGSinfo schrijft dat zo'n aanval kan komen, ook als je geen epilepsie hebt. Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt onder meer verwardheid, hallucinaties en convulsies. Het Kennisdocument noemt ook een delirium.

Heb je diazepam twee weken of korter geslikt? Dan kun je volgens Thuisarts zelf in één keer stoppen. Na langer gebruik bouw je af met je arts.

Bij diazepam speelt nog iets. Het middel blijft lang in je lichaam. Volgens het Kompas is de helft van de stof pas na 20 tot 48 uur weg. Een afbraakproduct dat ook werkt, blijft nog langer. Het Kennisdocument schrijft dat klachten bij zo'n langwerkend middel pas na zeven tot tien dagen kunnen beginnen. Voel je je de eerste dagen na een eigen stap goed, dan zegt dat dus nog weinig.

Let ook op combinaties. Alcohol en diazepam versterken elkaar. Volgens DRUGSinfo kan je ademhaling daardoor gevaarlijk langzaam worden of zelfs stoppen. Met opioïden, zoals oxycodon of methadon, is de kans op ernstige sufheid, een onderdrukte ademhaling en overlijden groter, schrijft het Kompas. Volgens Thuisarts maken alcohol en drugs het afbouwen ook lastiger. Meer over drinken bij benzo's staat in oxazepam en alcohol.

Bel 112 bij een epileptische aanval, als iemand erg verward is, dingen ziet die er niet zijn, heel traag ademt of niet goed wakker te krijgen is. Bel je huisarts als je veel klachten krijgt, als stoppen moeilijk gaat of als je oude klachten terugkomen. Dat advies over de huisarts geeft Thuisarts.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Voel je je zo somber dat je aan zelfdoding denkt, bel dan gratis 113 Zelfmoordpreventie. Wil je in één keer stoppen met een ander middel, lees dan eerst cold turkey stoppen.

Waarom krijg je soms diazepam om af te bouwen?

Je krijgt soms diazepam om af te bouwen omdat het lang werkt. Daardoor kun je in kleine stapjes minderen. Gebruik je een kortwerkend middel, zoals oxazepam, lorazepam of een slaappil, dan kan je arts voorstellen eerst over te stappen. Thuisarts schrijft dat afbouwen met diazepam misschien minder stopklachten geeft. Jellinek noemt overschakelen op een langwerkend middel als een van de vaste routes.

Het is geen verplichting. Afbouwen met je eigen middel kan ook. Wat bij jou past, bespreek je met je arts.

Hoe dat bij andere middelen gaat, lees je in oxazepam afbouwen, lorazepam afbouwen en zolpidem afbouwen.

Welke afkickverschijnselen krijg je, en hoe lang duren ze?

Bij het afbouwen van diazepam krijg je vaak afkickverschijnselen, meestal een paar weken lang. Denk aan slecht slapen, angst, onrust, prikkelbaarheid, hoofdpijn, zweten en hartkloppingen. Het verloop verschilt per persoon. Volgens Thuisarts komen ze doordat je went aan een leven zonder het middel, en zijn ze na twee of drie weken weg.

Andere bronnen noemen soms een langere tijd:

Gaat een stap zwaar, dan zegt dat niets over of het lukt. Het is een reden om je arts te bellen.

Wat als je angst of slapeloosheid terugkomt?

Komt je angst of slapeloosheid terug, leg dat dan voor aan je huisarts. Het kan om drie dingen gaan: onthoudingsverschijnselen, een terugslag van je oude klacht, of de oude klacht zelf. Jellinek beschrijft het tweede: de klacht waarvoor je begon komt bij het stoppen tijdelijk heviger terug. Het Kennisdocument schrijft dat dit vaak binnen twee weken herstelt. Blijven de klachten, dan kan je oude klacht terug zijn.

Dat onderscheid maak je niet op je eentje. Thuisarts noemt bij angst cognitieve gedragstherapie, en schrijft dat kalmeringsmiddelen angst erger kunnen maken omdat je niet leert ermee om te gaan. Het Kennisdocument noemt bij slapeloosheid een behandeling zonder pillen en bewegen.

Na een onrustige nacht kan de tablet voelen als het enige antwoord. Op zo'n moment zie je vooral wat je erin zoekt: rust en een nacht waarin je doorslaapt.

Een slechte nacht is nog geen bewijs dat je de tablet nodig hebt. Je lichaam kan nog bezig zijn zich aan te passen. Of de tablet die rust ooit echt bracht, lees je hieronder.

Wat zoek je eigenlijk in de tablet?

In diazepam zoek je eigenlijk rust: straks wordt het stil, in je lijf en in je hoofd. Die rust is echt. Volgens Apotheek.nl ben je binnen een uur rustiger.

Maar lost de tablet je onrust ook op? Kijk rustig naar het hele verloop rond de tablet: de vicieuze cirkel. Bij diazepam ziet die er vaak als volgt uit.

De aanleiding. Een drukke dag, een lastig gesprek of alleen het uur waarop je hem altijd neemt.

De verwachting. Straks zakt het. Straks kan ik het weer aan.

Het gebruik. Je slikt hem, en de spanning ebt weg. Dat effect is er echt.

De nasleep. Een wazige ochtend, geen auto, en tegen de avond komt de onrust terug.

De conclusie. Zie je wel. Zonder dit lukt het me niet.

Onder de verwachting zit een negatieve gedachte over jezelf: ik kan mijn eigen onrust niet aan. Elke ronde lijkt die gedachte te bewijzen. Zo wordt de reden om de tablet te nemen steeds sterker.

Het schema haalt de stof langzaam uit je lichaam. De reden dat je de tablet neemt, haalt het niet weg. Blijft die reden bestaan, dan voelt elke stap als rust inleveren.

Online traject · elf stappen

Van verslaving naar vrij leven

Elke verslaving heeft twee kanten: het gebruik zelf, en de reden dat je gebruikt. In elf stappen laat ik je zien waarom je gebruikt en doorzie je wat diazepam je werkelijk geeft. Zo stop je met diazepam, eenvoudiger dan je denkt. Het afbouwen regel je met je arts; dit traject gaat over de verslaving zelf.

€197 Bekijk het traject →

Waarom onderhandel je tijdens het schema met jezelf?

Omdat elke stap voelt als iets inleveren, zolang je in de tablet nog rust zoekt. Dan begin je met jezelf te onderhandelen. De stap kan toch ook volgende week? Deze week is druk. Eén keer extra merkt niemand. Elke zin klinkt redelijk.

Misschien houd je je aan het schema, maar kost de avond je toch veel energie. Je blijft afwegen en nee zeggen. Je hebt niets gebruikt, maar bent wel de hele avond met de tablet bezig geweest.

Achter dat onderhandelen zit vaak een verbod in je hoofd. Het schema blijft staan, want dat is medisch nodig. Maar zolang je de tablet nog wilt, voelt elke grens alsof je iets wordt afgepakt. Dat verzet leidt weer tot de volgende onderhandeling.

Als je niet mag gebruiken, blijf je dagelijks opletten of je je aan het verbod houdt. Niet meer willen gebruiken ontstaat zodra je doorziet dat de tablet je onrust niet oplost: dan valt de reden weg.

Er komt vast nog eens een gedachte op: neem er toch één. Een gedachte is geen keuze. Zo'n gedachte komt voort uit wat je lange tijd in de tablet hebt gezocht. Je hoeft haar niet weg te duwen. Is de reden weg, dan geeft die gedachte je geen reden meer om een tablet te nemen.

Zijn de klachten echt te zwaar? Dat is een vraag voor je arts, en iets anders dan onderhandelen met jezelf.

Het schema bepaalt hoeveel je slikt. Of je de tablet nog wilt, bepaal jij.

Wie helpt je van diazepam af, ook van de reden?

Je huisarts, psychiater en apotheker begeleiden het veilig afbouwen van diazepam. Het traject Van verslaving naar vrij leven is er om van de tablet af te komen. Het begint bij de verslaving zelf: de reden dat je de tablet neemt.

Voor het medische deel begin je bij je voorschrijver. Volgens DRUGSinfo kun je ook terecht bij de verslavingszorg. Die is gespecialiseerd in stoppen met benzo's. Jellinek noemt nog twee routes: afbouwen met extra behandeling, zoals gedragstherapie, en ontgifting in een kliniek voor wie heel veel gebruikt.

Afgebouwd zijn is niet hetzelfde als vrij zijn. Je bent afgebouwd als de laatste stap is gezet. Vrij ben je als je geen reden meer hebt om de tablet te nemen. Wie alleen afgebouwd is, houdt soms nog jaren een strip achter de hand. Er is niets dat je niet mag. Je wilt alleen niet meer.

In elf stappen laat ik je zien waarom je de tablet neemt en doorzie je wat die je werkelijk geeft. Zodra de reden wegvalt, verdwijnt de behoefte. Het traject is ook voor wie al eens heeft afgebouwd en daarna toch weer is begonnen. Je volgt het online, in je eigen tempo en zonder wachttijd; bekijk het traject. Het schema en je dosis blijven bij je arts.

Waarom een verbod zelden blijft werken, lees je in wilskracht werkt niet. Over rust zoeken in een middel gaat gebruiken om rustig te worden.

De eerste weken na de laatste tablet zijn een tijd van wennen. Een moeilijke dag in die weken zegt nog weinig over hoe het later zonder diazepam zal zijn.

Veelgestelde vragen