Oxycodon verslaving: hoe kom je er veilig van af?

Let op: Bel 112 bij ernstige sufheid of een trage ademhaling.

Het begon met een recept, na een operatie of bij een rug die niet meer wilde. Oxycodon hielp. Inmiddels kijk je misschien al op de klok voordat de pijn terug is. Of je kreeg het nooit van een dokter, en kunt er niet meer buiten. Zo gaat een oxycodon verslaving vaak: stil, en pas laat zichtbaar.

Hieronder lees je eerst alles wat medisch belangrijk is. Pas daarna komt wat een afbouwplan niet oplost: de reden dat je de tablet blijft nemen. Daar begint de Doorzien-methode. Die vormt de basis van mijn online traject Van verslaving naar vrij leven.

In dit artikel

• Hoe kom je veilig van een oxycodon verslaving af?
• Wat is oxycodon, en wat doet het?
• Hoe snel werkt oxycodon, en hoe lang werkt het?
• Is oxycodon verslavend?
• Hoe merk je dat je verslaafd bent aan oxycodon?
• Wanneer is oxycodon gevaarlijk, en wanneer bel je 112?
• Waarom is de doos steeds eerder leeg dan gepland?
• Waarom voel je je zonder oxycodon slechter dan voordat je begon?
• Waarom helpt een verbod op jezelf zo weinig?
• Welke hulp is er bij een oxycodon verslaving?
• Veelgestelde vragen

Hoe kom je veilig van een oxycodon verslaving af?

Je komt veilig van een oxycodon verslaving af langs twee sporen. Je lichaam bouwt af met een plan van je arts, en de reden dat je de tablet wilt, verdwijnt. Het medische spoor gaat altijd voor. Jellinek raadt af om in één keer met oxycodon te stoppen. Gebruik je het langer dan een maand, dan raadt Thuisarts aan om steeds iets minder te nemen, met een plan dat je samen met je arts maakt.

Begin bij je huisarts of bij wie het voorschreef. Vertel eerlijk hoeveel je neemt, hoe vaak en waarvoor, ook als je het niet van een dokter hebt. Hoe je dat aankaart, lees je in je huisarts vertellen over je gebruik. De stappen van de afbouw zelf staan in oxycodon afbouwen.

Het tweede spoor begint waar het schema stopt. Een schema verlaagt de hoeveelheid, niet de reden dat je de tablet wilt. Vrij word je als je ziet wat je in oxycodon zoekt, en doorziet dat het dat niet oplost.

Wat is oxycodon, en wat doet het?

Oxycodon is een heel sterke pijnstiller uit de groep opioïden. Het is bedoeld voor hevige pijn, bijvoorbeeld na een grote operatie, bij kanker of in de laatste levensfase. Apotheek.nl en Thuisarts noemen het een morfineachtige pijnstiller. Je krijgt het alleen op recept, onder merknamen als OxyNorm en OxyContin.

Wat doet oxycodon? Het zorgt ervoor dat het pijnbericht in je hersenen niet of minder sterk aankomt, schrijft Apotheek.nl. Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt daarnaast een angstdempende en kalmerende werking. Volgens DRUGSinfo krijgt een kleine groep gebruikers er fijne of blije gevoelens van.

Bijwerkingen die vaak voorkomen: je raakt verstopt, wordt suf of duizelig, krijgt jeuk of bent misselijk.

Hoe snel werkt oxycodon, en hoe lang werkt het?

Oxycodon als tablet, capsule of drank werkt binnen een uur. Het werkt dan vier tot zes uur, schrijven Apotheek.nl en Jellinek. Een injectie werkt sneller. Tabletten met gereguleerde afgifte, zoals OxyContin, werken ongeveer twaalf uur.

Bij de kortwerkende vorm valt je dag uiteen in blokken. Aan het eind van elk blok komt de pijn terug, of een vage onrust. Thuisarts beschrijft afhankelijk worden precies zo: steeds als het medicijn is uitgewerkt, heb je het opnieuw nodig om je weer goed te voelen. Welke vorm je krijgt en hoe vaak, bepaalt je arts.

Is oxycodon verslavend?

Ja, oxycodon is verslavend. Thuisarts schrijft dat heel sterke pijnstillers verslavend zijn, soms al na twee weken. Volgens het Kompas kan het gebruik leiden tot gewenning en psychische afhankelijkheid. De kans groeit bij een hogere dosis, een langere behandeling en als verslaving bij jou of in je familie eerder voorkwam.

Gewenning betekent dat je lichaam zich aanpast: voor hetzelfde effect is steeds meer nodig, en minderen geeft klachten. Ook wie precies doet wat op het recept staat, kan dat krijgen. Het verschil met verslaving werk ik uit in verslaafd aan pijnstillers.

Het NHG, de vereniging van huisartsen, zegt dat alle opioïden een risico op verslaving geven, oxycodon net zo goed. Volgens DRUGSinfo kregen in 2021 ongeveer 450.000 mensen oxycodon van de dokter, en gebruikt bijna een op de drie het langer dan drie maanden. Dat zegt niets over je karakter. Je had pijn en kreeg iets wat hielp. Over een lichtere opioïde lees je meer in tramadol verslaving.

Hoe merk je dat je verslaafd bent aan oxycodon?

Je merkt dat je verslaafd bent aan oxycodon vaak eerder aan je gedachten dan aan de hoeveelheid die je neemt. DRUGSinfo noemt onder meer deze signalen. Minderen lukte niet. Je verbergt hoeveel je neemt. Je haalt een herhaalrecept eerder op, uit angst om tekort te komen. Je koopt het online of bij een dealer. En je leven draait steeds meer om de volgende dosis.

Dat laatste zie je in de vicieuze cirkel: de aanleiding, de verwachting, gebruik, de nasleep en de conclusie. Daarna begint de volgende ronde. Bij oxycodon kan de cirkel meerdere keren per dag rondgaan.

De conclusie verdient aandacht. De onrust aan het einde van een ronde is voor een deel gewenning: je lichaam mist het middel. Toch voelt die onrust als bewijs dat jij zonder niet kunt, en zo wordt de reden om de tablet te nemen elke ronde sterker. Herken je dit, dan hoef je jezelf niets te verwijten. Het is de reden waar mijn traject bij begint.

Wanneer is oxycodon gevaarlijk, en wanneer bel je 112?

Oxycodon is gevaarlijk bij een overdosis en samen met andere verdovende middelen. Ook na een pauze, en als het niet van een apotheek komt, is het extra riskant. Het Kompas noemt als tekenen van een overdosis onder meer een onderdrukte ademhaling, sufheid tot coma en heel kleine pupillen. Zie je die tekenen, of reageert iemand niet, bel dan direct 112.

Combineer oxycodon niet met alcohol, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen. Volgens het Kompas versterken alcohol en andere dempende middelen de sufheid en de onderdrukking van je ademhaling, en kan de combinatie met slaap- en kalmeringsmiddelen leiden tot sufheid, een onderdrukte ademhaling, coma en overlijden.

Na minderen, stoppen of een opname ben je minder gewend. Grijpt iemand dan snel terug naar een hoge dosis, dan kan dat volgens DRUGSinfo levensgevaarlijk zijn. Neem dus nooit zelf je oude hoeveelheid. Oxycodon zonder recept is extra riskant: DRUGSinfo en Jellinek waarschuwen voor neppe oxycodon met nitazeen, die dodelijk kan zijn.

Stoppen gaat daarom altijd geleidelijk en met je arts: volg een persoonlijk afbouwplan en verander je dosis niet op eigen houtje. Bij stoppen noemt DRUGSinfo onder meer buikpijn, diarree, rillingen, zweten, hartkloppingen, onrust, angst, spierpijn, slecht slapen en een griepgevoel. Die klachten zijn de eerste vier dagen het sterkst en meestal na een aantal weken weg. Het Kompas noemt bij abrupt stoppen ook convulsies, oftewel stuipen.

Bij langdurig of zwaar gebruik van alcohol kan plotseling stoppen een ernstig onthoudingssyndroom veroorzaken. Langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen vraagt vaak om geleidelijke afbouw in overleg met een arts. Ontwenning van GHB kan ernstig en soms levensbedreigend zijn. Ontgifting van opioïden hoort doorgaans begeleid te worden. Overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Meer uitleg vind je bij Thuisarts, DRUGSinfo en Jellinek. Mijn traject vervangt geen medische afbouw of pijnbehandeling. Je arts begeleidt het veilig afbouwen van je lichaam; het traject gaat over de verslaving zelf, de reden dat je de tablet blijft willen. Dat zijn twee verschillende dingen.

Waarom is de doos steeds eerder leeg dan gepland?

De doos is meestal eerder leeg door kleine stappen die elk een goede reden hebben, niet door één grote stap. Je haalt het herhaalrecept een paar dagen eerder op, want dat weekend ben je weg. Bij de huisarts beschrijf je de pijn van je slechtste dag. Je bewaart de halve strip die overbleef na de operatie van je moeder. Elke stap klopt op zichzelf.

Je regelt de aanleiding zelf. Die komt niet naar je toe, je legt hem klaar. Pas achteraf valt de lijn op: de voorraad kwam nooit echt in gevaar. Dat is geen karakterfout en geen bedrog. Het laat zien hoeveel de tablet in je hoofd nog waard is. Wat je waardevol vindt, zorg je dat er is, ook tijdens een afbouwschema.

Online traject · elf stappen

Van verslaving naar vrij leven

Elke verslaving heeft twee kanten: het gebruik zelf, en de reden dat je gebruikt. In elf stappen laat ik je zien waarom je gebruikt en doorzie je wat oxycodon je werkelijk geeft. Zo stop je met oxycodon, eenvoudiger dan je denkt. Het afbouwen regel je met je arts; dit traject gaat over de verslaving zelf.

€197 Bekijk het traject →

Waarom voel je je zonder oxycodon slechter dan voordat je begon?

Je voelt je zonder oxycodon eerst slechter, omdat je lichaam en je stemming tijd nodig hebben om hun eigen evenwicht terug te vinden. Het Kompas noemt ook hyperalgesie: vooral bij hoge doseringen kun je juist gevoeliger worden voor pijn, en een hogere dosis helpt daar niet tegen. De eerste weken zeggen dus weinig over hoe je je zonder dit middel gaat voelen.

Het gaat om je gewone stemming zonder middel. Wie elke dag oxycodon neemt, merkt niet hoe die langzaam daalt. Je vergelijkt hoe je je voelt dan niet meer met hoe het vóór de oxycodon was, maar met het uur vlak na een tablet. Vergeleken daarmee ziet elke gewone dag er grauw uit.

Die eerste weken zijn een tijd van wennen. Valt een dag tegen, dan is dat geen bewijs dat je het middel nodig hebt, maar vaak de rekening van maanden gebruik. Een termijn noem ik bewust niet, want dan ga je aftellen. Houdt de pijn aan, of blijft de somberheid of wordt die ernstig, ga dan naar je huisarts. DRUGSinfo noemt ook de pijnpoli van een ziekenhuis.

Waarom helpt een verbod op jezelf zo weinig?

Omdat een verbod de tablet niet minder aantrekkelijk maakt, alleen verder weg. Wat je jezelf ontzegt, blijf je missen.

Stel je een middag voor waarop je niets extra neemt. Je denkt: als het om vier uur nog zo zeurt, neem ik er een. Om vier uur schuif je het op naar zes, en om zes uur weer. 's Avonds heb je niets genomen en ben je toch op. Zo'n middag gaat op aan wilskracht: er was geen extra tablet, maar de onderhandeling vroeg wel veel aandacht.

Hier zit het verschil tussen niet mogen en niet willen. Niet mogen vraagt dat je jezelf elke dag bewaakt. Niet willen ontstaat bij wat je in de tablet zoekt: rust, schouders die zakken, een dag die te overzien is. De tablet geeft dat een paar uur en brengt daarna dezelfde onrust terug.

Wie dat doorziet, heeft geen reden meer om hem te nemen. Dan valt er niets meer te bewaken. Er is niets dat je niet mag. Je wilt alleen niet meer.

De gedachte aan oxycodon kan daarna nog langskomen, op een zware dag. Een gedachte is geen keuze. Onderhandelen is niet nodig. Wat opkomt, is een oude verwachting die zich nog eens meldt. Waarom zelfbeheersing het zelden redt, staat in wilskracht werkt niet. Gebruik je een pleister of spray, kijk dan bij fentanyl verslaving.

Welke hulp is er bij een oxycodon verslaving?

Hulp bij een oxycodon verslaving heeft twee kanten: het veilig afbouwen van je lichaam, en de reden dat je de tablet blijft willen. Het afbouwen begint bij je huisarts, die vaak al kan meedenken over een afbouwschema, schrijft DRUGSinfo. Lukt dat daar niet, dan verwijst de huisarts je naar de verslavingszorg. Daar bouw je onder medische begeleiding af, soms met andere medicijnen die het afbouwen verlichten. Jellinek schrijft dat van een opioïde pijnstiller afkomen erg moeilijk kan zijn, en meestal niet lukt zonder begeleiding.

Een eerste vraag kun je anoniem stellen via de Drugs Infolijn (0900 1995, € 0,10 per minuut; chatten en mailen kost niets). De Jellinek Advieslijn (088 505 1220, op werkdagen van 13 tot 17 uur) is kosteloos, maar niet anoniem. Zoek je steun bij lotgenoten, lees dan over een NA meeting.

Voor de reden dat je de tablet blijft willen is er Van verslaving naar vrij leven, mijn online traject om te stoppen. Het is bedoeld voor wie van de oxycodon af wil, maar bij wie het verlangen naar de volgende tablet steeds terugkomt, ook als je al vaker hebt afgebouwd en weer bent begonnen.

Die reden gaat na een afbouw gewoon mee naar huis. Daar beginnen de elf online stappen: ze laten je zien waarom je oxycodon blijft nemen. Zodra die reden wegvalt, verdwijnt de behoefte, en hoef je niets meer te weerstaan.

Het afbouwen zelf doe je met je arts; voor het traject heb je geen verwijzing nodig en je begint wanneer je wilt. Bekijk het traject.

Veelgestelde vragen